Schrievhuus

letters-814_640

De Soaltpott …

 

Marjanne keem van d’ Inkoopen retuur. In fief Minüten wee Teetied, un see stunn noch in Hoot un Mannel. Reent Soathoff, de Koopmann, har hör rein in Schnakk upholl’n. Dordör har see dat, wat see wüggelk hoal’n wullt har, gannich mitkräägen. Soalt un Fleegenfangers, joa, dat har see glieks dübbelt in hör Körf.

Soalt bruks see eelich gannich, wiel see un Gerd Diet leeven mussen – un Fleegenfangers, de har hör Enkelsöähn eer-güstern all tein Stükk van d’ Raiffeisen mitbrocht.

„Verdekkselt nochmoal – nu hevv ik doch de Truurkoarten vergääten.“ Dorüm wee see nämlich extroa losbösselt noa Soathoffs Klüterloaden.

See gnadder in d’ Köäken aal wat vöör sükk hen. Gerd spöär, dat sien Froo düchdich franterich wee. As see nämich vörmörgens noa d’ upstoahn in d’ Blattje keeken har, üm to sehn, well van nu an nich mehr in d’ Konsum koopen wüür, full hör Tekla Büschkers Noam groot in d’ Ooch. See har sükk reschkoapen verfäärt – Tekla wee in d’ Öller doch noch gannich so wiet hen as see sülvst.

Na ja, een bäten klöäterich wee Tekla all sied Joahren wäst – oaber fiefuntachentich – dat is doch noch keen Öller. See stunn mit hör söäbenuntachentich noch dreemoal in d’ Wääk up d’ Markt in d’ Kreisstadt achter d’ Suurkoolfatt.

Marjanne suus aal wat mit de Soaltpott in d’ Köäken hen un her.

Gerd keem jüüst van buten ut de Schwienstall. He muß noch in d’ Noaberdörp noa d’ Kuusenklempner. In sien Bekk gung all sied Doagen irgendwat ungoods tokeer.

Bevöör he mit sien olen Lloyd losbrakker, wull he mit Marjanne noch ähm een Köpke Tee drinken. Well wuß denn, wat de Tann’nrieter mit hum upstelln de.

Oaber wat wee dat – Teetied in d’ Tied, un keen Tee kloar. Sowat har he joa siet ewich un dree Doach nich mehr beläävt. Marjanne de hüm oaber furss beliekteeken, woneem hör dat bi Reent Soathoff ovgoahn wee. „Ik kann mi argern – ik maak doch, dat ik sinnich öller wor. Un nu moot ik mi nochmoal wäär anplünnern.“ See hiem rein noa Lücht. „De Postbüdel moot doch mörgen froo de Breef mitnääm’n – anners kricht Tekla de eers, wenn see all ünner de Grund licht. Wat schall see denn blods van mi holln.“ Gerd kunn hör ansehn, dat see richtich düll up sükk wee.

„Deern – nu wääs doch nich so biesterk“ – van Teedrinken sää he all ganniks mehr – „dien Frünndin kann de Breef sülben joa so nich mehr lääsen.“

„Liekers – mi schall, wenn ik moal ovläävt bün, sowat ok nich tomöötkoamen.“

Een Lüchten streek över Gerds Gesiächt: „Weets wat, Marjanne – ik moot doch glieks up d’ Siel doal, noa Dokter Knieptaang. Ik kiek denn ähm up de anner Kant rin. In Joosten sien Loaden schall ik säker wat finn’n.“

Up irgendeen Oart harn siene Wöör hulpen – denn Marjann keek gannich mehr gnadderich ut hör Kiddelschuud – un tomoal stunn ok een Köpke Tee vöör hum up de Disch.

Bi de Kuusendokter wee dat denn ok nich so fosst. De ole Knieptaang bruks blossich een spierke mit sien blanken Spoa in Gerds Bekk rümtoröörn, un de Schkoa wee behoaben. As he noa tein Minüten wäär dör de Dör noa buten stapp, schoot hüm een ollen Rekloamespröäk in de Kopp: “Mama, Mama – er hat überhaupt nicht gebohrt,“

Gerd kunn sükk een schmüstern nich verkniepen.

Un mit dit schmüstern üm de Oogen weih he över de Stroat, in Joosten sien olen Loaden rin. Junge, har sükk dat hier binn’n verännert, sieddem een jungen, neeän Boas dat särgen tüschen de Schufen un Regoaln har.

„Papeterie“ stunn nu in gülden Bookstoavens an de Huusmüür schreeven. Gerd bleev eersmoal een Settji in d’ Ingang stoahn, bevöör he anfung tüschen de Verkoopsgondeln hen un hertogondeln.

Dat dat sovöäl Bemööten geev, to de man de Lüü Koarten stüürn kunn. Bi Gerd in d’ Kopp fung dat rein an to suusen.

Hochtied, Geburtsdach, dat neeä Auto, Konfirmation, een gooden Prüfung, Noamnsdach – sogoar „Glücklich geschieden“ kunn he lääsen.

He funn oaber keen Koart ov Breef mit Schwaart ümto. He muß doch verrafftich de junge, schniegelige Verkööper dornoa froagen. Denn oahn Truurkoart wäär noa Huus henkoamen – dat Theoater, wat denn up hum tööven de, dat much he sükk nu wüggelk nich utmoalen.

Gerd har bi sien Söökeree woll all spitzkräägen, dat de Verkööper keen Plattdüütsch kunn. So frooch he denn de jung Keerl in sien bested Schooldüütsch: „Haben sie vielleicht Kondolenzbriefe im Sortiment?“ De junge Fendt keek hum mit netso glubsche Oogen an, as dat annerletzt sien Oss doan har, as de vöör de neeä Burseldör stunn. Noa twee Minüten Oogendrein full dat Nichweeten denn as son Ümhang van de Verkööper doal.

„Ach – sie meinen die Karten, mit denen man gratulieren tut, wenn jemand gestorben ist.“

© ee

„Nebelzeit“ ….

Doak trekkt över d’ Land . . .

 

 

  Siet aacht Wääken is Krischoan nu all ünnerwäägens – to Foot ünnerwäägens – van Dörp to Dörp. Aal dat, wat he sien Eegen nöömt, dat hett he in de gröönsche Büdel verwoahrt, de över siene Schullers bummelt.

Siet aacht Wääken hett he nu all mehr keen Dakk över d’ Kopp. Siet aacht Wääken schlöppt he nu all in Buten. Dat Gras steit noch hoch un schier – up d’ Land givt dat noch keen Heubülten in de he sükk schnaas verkruupen kunn.

In de Schüüren bi de Buurnploatzen kann he stilkens nich ünnerkruupen – dor hevvt de Hunnen tüschen Düsterwarden un Mörgenlächte dat Regiment. Un de möächt Frömmden meesttieds gannich good lieden. So een utschmachtigen Landstrieker keeken see denn foaken as wat to frääten an.

Ut een van sien Büksen – twee har he man blods hat – hett een so een Bieter annerletzt de Mors rutreeten. Van dat, wat dorvan blääven is, moakt he sükk nu Plünnen för sien Footen in de Stäävels van Opa Dickermann – wiel de Stäävels hüm een heel Endji to groot sünd.

 

  Tein Joahr hett he sükk as in d’ Paradeis wäänt – in de ole Zigeunerwoagen – dor achtern in Dikkermanns Tuun – ünner de groode Nöätenboom. De Boom, de elker Haarst dat boagen Woagendakk mit siene Früchten to een lüstich Trummel mook. An de busich Doagen – wenner de Noordwest över d’ Diek störmt keem – un de Nöäten de Oosten munterholln säen. Wenn de istern Füürstää vergnööcht vöör sükk hen-schmüsterde, un mit siene Waarmte de Tabaksblöä drööchte, de an d’ Hüselband ünner de Dekk hungen.

Opa Dikkermann sörch stilkens dorför, dat – wenn dat Haarstdach wuur – een groodet Foor schwaarten Törf ünner de Woagen leech. De veerkantich Törfsoden kunn’n dat gannich verwachten, de knuffige iistern Oaben gleunich to moaken.

Wat hett he sükk hööcht un komodich föölt, in de ole hollten Woagen. De ole Woagen, de Joko vöör tein Joahr dor eenfak stoahn loaten hett, as de Seisenkeerl mit dat schwaarte Tüüchs üm Middennacht bi hüm to Visit keem, un hum in de Ewichkeit hoalt hett.

Sien Frünnd Joko ….. – he kunn gannich särgen, wo laang see sükk all kennden. He gung noch in d’ School, dor wee Joko all jümmers mit Peer un Woagen dör d’ Dörp trukken, üm Kant un Band un Kinnerklöädjis to verkoopen.

Eens Doachs wee he denn in d’ Dörp blääven. Krischoan har sükk wunnert, dat sien Peerd dat överhaupts noch kloarkräägen har, över de Hümpel vöör d’ Dörp wächtokoamen.

As wenn sükk een wat dorbi dorcht har, lüüden jüüst in disse Momang de Klokken van d’ Kaarktoorn her to een Hochtied.

Dat ole Deert vöörn in de Diessel wee blods noch een Schkaa van Peerd. De Knoaken stunn’n as Hoakens in d’ Lücht, an de een de Huut uphungen har. De Rirbens seegen ut as een groodet Waaschkbrett. Joko gung dat nich veel bäter. Man kunn hüm de Sakramenten dör de Bakkschokken pusten – so as Opa Dikkermann dat sää, as he Joko to sehn kreech. He hett de beiden denn eers richtich wäär up Stükken brocht – Joko un sien klöäterich Peerd. De ole „Schindmähre“ nööm Veehannelsmann Jöädenblood Jokos tröe Lisa, de he glieks to Peerfleesch moaken wullt har.

Achtein Sömmers – un netsoveel Winters har see Jokos Huus up Trabb hollen – un denn sowat.

In Hannes Dikkermanns Appeltuun is see denn to’n letzden Moal utspaant wurden. Veer Joahr hett see sükk in d’ Gröönland ünner de Appelbööm noch hööcht. Een Wääk vöör Joko is see vöör tein Joahr de Padd in d’ Hääven vöörrut goahn – denn dor sünd see nu liekers wäär binanner – de Twee.

 

  Wo is de tröe Lisa dat woll ankoamen – so oahn hollten Läer up de moager Knoaken? Dat ok all moal de Hoar wächschüürde, wenner Joko keen Schmoalt har, üm de Reems dormit intoschmeeren. Foaken genooch wee een drööch Knüven Brot an d’ Dach för de beiden dat eenzige Foor wäst.

Hannes Dikkermann hett de beiden denn oahn to froagen bi sükk upnoahmen. Opa Dikkermann – de meesten Lüü in d’ Dörp hullen hum för kopplastich, wiel he so een Volk bi sükk logeern leet. So een Volk, dat sükk överall blossich veeruntwintich Stünnens uphollen drüff – irgendwons dor buten vöör de Dörpen.

So een Volk, vöör dat man de Waaschk van d’ Lienen hoalen muß. Man wuß doch, wat dat för Minschen weesen – disse düsterklöärigen Bloodföötlöpers.

Bäedeln – un bi de Dörn lang de Lüü bedreegen – wat anners kunnen de doch nich.

Ochjoa – woahrsärgen un in de Steerns kieken, dat kunnen de Wiever mit dat schwaarte Hoar un de gleunigen Oogen ok noch.

Vöörsehn schull man sükk vöör dat Volk – de Dören un Fensters up Schlött hollen. Mennicheen, de keen Dören mit Schlött har, de dee sien Huus tospiekern, wenn een van de Kinners dör d’ Dörp reep: „De Zigeuners koamt!“.

Un so een Volk geev de ole Kerl bi sükk Bott. Schwienkroam säen de Lüü in d’ Dörp – un am luudsten jüüst de, de dat nödich harn.

De Börchmester stüür denn ok, glieks as de veeruntwintich Stünn’ns ovlopen weesen, de Schkandarm noa Dikkermann hen, üm Joko un sien klöäterich Peerd un Woagen ut dat Dörp to wiesen. De veeruntwintich Stünnens „Kaiserruhe“, de elker Kuntrei disse Foahrenslüü günnen muß.

So har de ole Willem dor in Potsdam dat vöör laang Tieden eenmoal to Papier brocht.

Opa Dikkermann har ünner de Bössel an Siebo Rüstmann sien kantigen Schkandarmskopp denn glieks een van sien dikke Zigaarn stoppt, un hüm oahn Doon noa de Börchmester trüchstüürt. De Gemeendroat schull sükk woagen, Joko ut dat Dörp brengen to loaten – he – Hannes Dikkermann – wüür sien Aarmenhülp an de Gemeente wächfallen loaten. Fiefhunnerd gülden Doalers – he räken jümmers noch in Doalers, liekers de „Reichsmark“ tüschentieds de Moagersüük ovlächt har – trüllerten ut sien Pinunsenschkapp elker Joahr in de Gemeendbüdel.

Denn oahn de Aarmenhülp van Hannes Dikkermann harn de Buurn un de Kooplüü in d’ Kuntrei de Schmachtlieders in d’ rundum an d’ Hals hat.

Ok dat har de ole Willem vöör een Riich van Joahren fastlächt. Dat wee noch Gesetz – ok wenn de knustige keunigliche Potsdamer Striedhammel sied nägenteinachtein bi sien Verwandschkupp – dor bi de Keunigin Wilhelminoa – in d’ schulige Oranjeland hukel.

 

  Dat gröttste Huus in d’ Dörp – de ole Föätenschmää – wee to een Aarmenhuus ümboot worden. Mennich Joahren noadem de letzde Föätenmoaker – „Böttcher“ sääen de Minschen in Düütschland buten de oostfreeschke Grens – mit Sakk un Pakk wächtrukken wee. Dreehunnerd Joahren lang harn de Dikkermanns bestich hollten Föäten langs de Woaterskant för Herings, för Ölich, för Schmoalt un för Soalt leevert.

Füfftich Föätenmoakers weesen in goode Tieden Dach för Dach ünner dat gewaltige Reitdakk togaang wäst. De groode Kaark dor tägenan kennde dat all gannich anners. Van schmörgens in d’ Schummern bit Oabends in Düstern gielden de Soagen un kawammsten de Hoamers. Foaken seech man dat Lucht van de Schienfatten bit noa Middennacht blenkern. Dat klung as Suldoaten-trummeln, wenn dat Iisen in de schwielich Mannslüüfüüsten dat blikkern Band över de Tünnen dreev.

Bit denn een tiedlang moal een Dikkermannboas vergääten har, in d’ Land to kieken. Wiel he to sien Tied to fosst mit Genever un lichtvardige Froolüü togaang wäst is. He har nich de groode „Fabrik“ in d’ Noaberkuntrei wassen sehn. De „Fabrik“ mit de neemoodschen Dampkädels as Haart van de Maschinen dor ümto – de „Fabrik, in de Mannslüü, de niks anners läert harn, un Froonslüü un Kinner, de niks anners kunnen, för een Schäät van de Doalers, de sien Föätenmoakers kräägen, teinmoal sovöäl Tünnen an een Dach tosoamenklüterten, as sien Handwaarkers in een Wääk kloarkreegen un ovleeverten.

So keem dat mit de Tied, as dat koamen muß – een Fuust har de letzde Tünnreifen över dat letzde Fatt drääven – dat letzde Spundlokk wee verpikkt, un dat Füür to’n Föäten utbrann’n wee utgoahn. Heel saacht wuur dat in dat groode Huus. De Schieven in de Fensterlokken wurden spoakerk – de Dören bleeven up d’ Schlött – un de Spinnkers, Fleddermüüs un Voagels trukken dor in.

För över twee Minschenöller full dat Huus in Schloap – net as bi Dornröschen in Grimms Vertellereen. Bit Hannes Dikkermann – in de Riech van de Hannelslüü mit disse groode Noam de söbente – een Aarmenhuus dorut moakt hett. Dat wee för dat heele Dörp wat heel Nees wäst. Sowat har dat in d’ Land noch nich gääven. De Minschen in dat Rundum üm de Kaark twiefelden denn ok an Hannes Dikkermann sien Küän. De meesten van de Dörpslüü stunnen achter de Dören un luurden up de Dach, an de Hannes Dikkermann mit noakend Mors langs de Kaark brägenklöäterich achter sien verlüstichgoahn Denken anleep.

 

  Dat Begriepen, wo riek de knüsterige Junggesäel wüggelk wee – dat hett bi de Dörpers een büld Tied un noch mehr Belääven brukt.

As de Tieden leeger wuurden, un de ole Dörpkrooch – as Krööger Knappsakk sien Goldgruuv har moal een de Utschank beteekend – tomoal Stöähn bruks, un Hannes Dikkermann de Stöähnpoahl sett’d hett, dor is dat noch nümms ingoahn.

 

De Tied wee man jüüst een halv Joahr öller worden, as Schimmelpennings Kolonioalwoarenloaden düchdich anfung to hoosten. Oahn Hannes Dikkermann sien Böstwikkels ut Doalerschiens wee de Klüterloaden över kört ov lang to een dodet Huus worden. Dor hevvt de Dörpslüü dat ok noch nich begrääpen. Eers as de Möller Windscheef heesterk an to knücheln fung – un de Flöägels van sien Möälen nich mehr so gliemich dör de Lücht flutterden – dor gung de Minschen in d’ Dörp een Lucht up. Dor seegen de eersten Hannes Dikkermann sien Schienfatthannen lüchten.

De Kösten för de neeän Seils fungen näämich all an, de Möälensteert antognaueln. Hannes Dikkermann hett de franterich Drievers van d’ Spoarkass denn flink de Tannen trukken. Dat de Drööchte in d’ Sömmer keen Frücht brocht har, kunn man doch de Möller nich in d’ Bankbook schrieven. De Teinde – de he för d’ Moalen kreech, seech denn för d’ Joahr ok eder so ut as de Schkabellnskoppen tüschen de Kaarsenbööm, de de Vöägels wächjoagen schullen.© ee

Ewald Eden

De Hund is wäch …

Dat wee Soaterdachnoamiddach – bi us in d’ Huus wee rein Gehüdel. Eelich wull’n wi – dat heet mien Moder, mien Froo un ikk – de Wääk so sinnich utlopen loaten. Dat wee us woll denn oaber een nich günnen.
Middachs har sükk vöör de Oabend Visit ansächt. Verwandtschkupp van de wi all laang niks van sehn har. Najoa – dor mutts mit lääven. Dat weesen joa ok heel Leeven, oaber Ruh vöör de Obend, dat seech wat anners ut.
Vöör d’ Teedrinken hevv ikk noch gau een Remmel Fleesch ut d’ Iis hoalt un in Stükken schnääden. Wiel – mien Froo wull to oabends noch wat Schlikkerlekkers trechtmoaken.
Wenneer selten Visit in d’ Huus kummt, denn moot joa ok wat rejells up de Toafel stoan. Wo sücht dat anners denn ut. De Visit kunn anners joa woll meenen, man wee knieperk. Mien Froo wull sükk up jederfall noaderhand nikks noaschnakken loaten.
Dat schull irgendwat Figelinsches ut een steenschen Förm gääven.
Ähm vöör särß wee see dormit dör.
Ikk har mi noa d’ Teedrinken noch gau up de Padd in d’ Dörp mookt, dat för de döstigen Halsgatten föör de Oabendstünnens ok genooch to drinken in d’ Huus wee. Ikk wuß joa, well dor keem, un dat de een ov anner van de Visiters sükk vöör een Buddel Genever nich baang mook.
So’n bietji Gnadderichkeit leep mi oaber doch woll över d’ Liev – dat moot ikk togääven – vanwäägen de Ruh, de ikk nu nich kreech.
Mien Froo sää mi dat ok so vöör de Kopp, as ikk wär in de Döör rinsteuster. In sowat hollt see sükk liekers nich trüch.
Moder har sükk stiekum in d’ Tuun vertrukken, un wee dor buten wat an rümklütern. Föör dat „Striepelichkeiden ut de Padd to goahn“ dor har see all jümmers een fienen Nöäs föör.
Lütt Schiko – wat mien Moders öllerhaftiges Hundje wee – de leet sükk ok nich sehn. Deerten sünd joa in sowat ok blods Minschen.
Bi mien in d’ Köäken hen un herstrumpeln stööt ikk mi mien Been ok noch an de Klapp van d’ Bakkschkapp. De har us Köäkschke oapenloaten, dat de Waarmte dorrut flüchten kunn.
Ikk futer vergrellt vöör mi hen: „wat schall de Klapp denn noch oapen – de Hitt is doch laang vergoahn“ – un nei hör mit een Kawamms to. Bäter is mien Luun dordör ok nich worden.
Mien Froo sää blossich spütz: „Roop Moder man ähm rin – wi mooten us joa ok noch een bäten ümtrekken.“
Dat hevv ikk denn joa ok doahn – un hör glieks dorbi sächt: „Breng ok de Hund mit rin.“
„De is nich bi mi,“ anter mien Moder mi. Aal fleuten un ropen un kieken brorch niks – lütt Schiko leet sükk nich sehn. Nu mussen wi dree ok noch up Hund söken andoal.
De Klokk nüdel in d’ Rundum – us Visit stunn för de Dör – wi ween noch nich ümtrukken, un de Hund harn wi ok noch nich bi d’ Steert to foaten kräägen.
Oaber wi ween joa nu dree Minschen mehr, de sööken kunnen. Jedeneen luur in aal Hörns – bi de Noabers wuur anpingelt un noafroacht – wi streeken ümto över d’ Gröönland – niks van dat brorch dat Hundje an d’ Lucht..
Dat gung van Oabendsünnenblenkern över schummerdüster bit hen noa d’ Schienfattlüchten. Wi kreegen Schiko nich to Gesiächt.
Eenzich wat dor bi rutkoamen is – ikk seet van ünnern bit boaben vull Kooschiet. Schlankwäch wee ikk in so’n weeken gröönschen Kladder van us Noaber sien Melkleeveranten utglääden un har mi moi dor in dreit.
„Nu loat us man eers ähm ringoahn un wat äten un drinken“ keem van mien Froo – „villicht is Schiko denn van sülvst allwär dor“ leep dor noch köölkoppich achteran.
Froolüü kieken bi sowat glööv ikk bäter dör. „Seech man to, dat du wäär ünner Minschen dröffst – anners moots du vernacht hier up d’ Gröönland blieven.“
Dormit wee ikk denn joa meent. Van wägen de moie Röäk, de mi anhangen dee.
Noa een halven Stünnen in d’ Achterköäken, un twee Boadballis vull Woater, kunn ikk mi sülvst wäär rüken, un wuur to de Gesellschkupp toloaten.
Ikk plannt mi in d’ Sofaekk – sett mi goaelk trecht – un kiek in twee schmachtige Hundeoogen.
Schiko gluum dör de Glasschiev van d’ Bakkschkapp. Wee he doch verrafftich noamiddachs in de waarme fleeschlüftige Bakkschkapp sprungen – un ikk mit mien luuslöpich Lääver har hüm de Klapp vöör de Nöäs togallert.
Bliedschkupp wee tomoal wäär in d’ Huus – un een moien Oabend, mit de anner Mörgen een poar veerkantige Brägen, de is dor denn ok noch bi rutkoamen.© ee

Een neeän Dach …

De Steerns de lüchten hell an d’ Hääven,
net as de Süchten in us Lääven.

See tinkeln as dien blenkernd Troanen,
wenn di dien Haartblood överlöppt –
see trüllern över Wulkens Boahnen,
wiel Dach sinnich de Dach verschlöppt.

See seilen sinnich up de Grund –
dör d’ Sünnenlucht rein tinkelbunt –
hangen sülvern an Bloaden un Takken
un drüppeln ok woll in dien Nakken.

Du spöörst, dien Blood faangt an to ruusen
un lett di dör de Doagen suusen –
du weetst dat niks di hollen kann
un geist de Dach mit Höögen an.

© ee

seal-205784_960_720

.

Een ruugen Hund …

Soveel Minschen dat in de Welt givt, soveel verscheedens sünd dat ok woll. Oaber as dat so is – van de een kanns doagenlang vertelln, un de anner krist in de groote Faarvpott gannich to sehn.
So een ‚kanns wat van vertelln’ is een poar Joahr mit us dör de Tied lopen. He beteeken sükk sülvst jümmer as Indioaner. De Störk har hum in Wanne Eikkel ut een Woaterpool trukken. He wee een ächten Köälenpottjung. Van buten wee he knustich as een Eekenboom un bruun as een Törfsood. Dööpt worden wee he mit Emscher-Woater. Dat is son lüütji lopend Woater dwarß dör d’ Köälenpott. Dat Woater rook, as wenn Avteeker Pillndreier in siene Mengselpotten togaang wee. Wenn dor een normoal Minschke sien Beenen inhull, denn ween dat noa fief Minüten blods noch Knoaken. Kiek – un in dat Woater gungen de Jungs boaden.

Well dor denn mit dör wee, de kunn in d’ Lääven niks mehr taargen.
Wi läävden ok son bäten as ‚Zigeuners’ up us Tuuren dör de Welt – un dat gefull ‚Texas Bill’ as wi hüm nöömden.
Een büld Ruuchwaark un een spierke Vergnöögen wee dat stilkens.
Us Morsen de kunnen nargends Wuddeln schloahn, wiel wi joa up keen Stää laang genooch seeten. Dat trukk us van een Boostää noa d’ Anner. Wi reisten van dor wor de Minschen flinker schnakken as een Gewehr scheeten deit, bit dorhen wor man an d’ heele Dach blods dree Wöär sächt. De dree Wöär Gägenden leegen us bäter – wat Oostfreesen wiers verstoahn köänt.
In disse Joahren hett Texas Bill us so mennich Spillwaark wiest, van dat een normoal Minschke ni wat to weeten kricht.

He kunn ton Bispill mit een Kluten in hunnerd Meter een Duuv van d’ Dakk scheeten. Disse siene ‚Fertichkeit’ hett us in dat rheinsche Köln moal aal Mann in d’ Büx strullern loaten.
Een Kolleechenbedrief de mit us reiste, keem ut dat saarlandsche Sankt Ingbert. De Handwaarkers harn in hör Tohuuskuntrei ok keen goodet Utkoamen, un trukken mit us van hier noa dor. De Familin in Huus de schulln joa nich schmachten. Dat geev tüschen us blods een gewaltigen Ünnerscheed – us gefull dat Rümstrieken un wi harn nümms boaben us. De Kolleechen ut dat Saarlandsche dreev de Nod, un see harn een klöötenbietrigen gnadderigen Keerl as Boas. Wenn he aal poar Doach up de Boostää updüüken de, denn meen he dries to us, wi schulln de Musik ovdrein. De Boostää wee keen Konzertsoal. Sien Lüü ween ton knoien dor, un nich ton Vergnöögen un üm Musik to hörn.
Häst allmoal een Oostfrees beläävt, de sükk de Teepott wächnäämen lett? Dormit kanns dat verglieken. So een Geböören mussen wi hüm joa utdrieven. Dat hett ok nich laang up sükk luuren loaten. Villicht hett de leev Gott dor son Tikk mit an dreit. Well weet dat all so genau. Stuuv tägen us Boostää stunn näämich een katholschen Klosterschool.

Dat wee Moandachsmörgens sass noa d’ Frööstükk. De Deerns up d’ Günntsied harn jüüst groode Paus, dor jocht de Seehund mit sien Krüdelkoar up d’ Waarft. Seehund hevvt wi hum nöömt, wiel he mit sien Boart utseech as een Woaterhund. De Koar kummt stuuv vöör d’ Dönnerbalk ton stoahn, un de Keerl flücht man so in d’ Schiethuus. He har dat anschiens düchdich drokk. De Dönnerbalk wee noch so een sanitären Inrichtung as dat vöör een halv Joahrhunnerd so goaelk wee. Över een Lokk in d’ Grund stunn een Kist mit een Dör.

Up disse Boostää wee dat een Kist ut de Iisentied – de wee näämich ut krüselt Blikk.
Wi harn us noch gannich recht van us Sönndachsbrand verhoalt, un stunn’n mit Stükk ov wat Keerls in de tweede Etoasch an Fenster to schmööken, üm een bietji mit de Deerns ut de Klosterschool to jachtern.
Blitz up Schlach wuur de Seehund ‚Texas Bill’ siene Beute. Us Indioaner laang sükk een Tichelsteen her – tell sinnich bit füfftein – un denn galler he mit de Spröäk: „Nu hett he sien Büx ünnern“ de Tichelsteen up dat blikkern Schiethuusdakk. Een Kanonenschlach wee nix dortägen. Wi kunn’n dat dönnern noch hörn, dor flooch all de Schiethuusdör oapen, un us Seehund stoof mit de Büx up d’ Hakken un noakend Mors noa buten. Dat is denn sowat as de letzde Vöörhang in d’ Theoater wäst – de Seehund hevvt wi ni mehr to Gesicht kräägen.© ee

howler-853235_960_720

Wor de Noordseewellen

Wor de Noordseewellen
trekken an de Strand …
hevvt de Joarn wi sungen,
in us Freesenland.

Kunnen an de Dieken –
wor dat Gras so greun –
dör de Penner strieken,
wor de Blöömen bleun.

Niks is dorvan bleeven,
nu is d’ allens dod –
niks is mehr mit Leeven,
hier in d’ Möörgenrot.

Wäch de witten Stranden,
wäch de bleuend Strüük –
sünd blods noch iistern Wanden,
Natur ümto is süük.

Wor de Noordseewellen …
de Tied, de kummt nich wäär,
dat is as Kuusenkellen –
dat deit so gräsich säär.

Wor de Noordseewellen …
dat singt hier mehr keeneen –
man hört blods noch Vertellen,
dat dücht as harten Steen.

© ee

.

.

Spiralenflüge

Du jagst Gedanken
durch meine Adern.

Sie treiben prickelnde Träume,
entfachen Gefühle, lassen uns schweben.

Du entfaltest Liebe, wirfst sanft den Umhang
schützend über Gemeisames.

Geborgenes vertraut sein, wohlfühlen.
Wir sinken klammernd in uns

und fangen an
zu leben.

© Chr.v.M.

quiertjen-fluppen

Du jochs bannig Gedanken
dör mine Odern.

Sei tickelt mine drooms,
mookt, dat mine geföhl`s schwääft.

Dei drievt tickelnde dröme,
mookt mine dröme schwääbn.

Ick häve ganz fiene geföhle
un du deis din mantel üm mi.

Geborgen wän, sick gaut feuln.
Wi sinkt un hoolt us fasse tausomen

un fanget tau
läben an.

© Chr.v.M.

.

.

Dat is he woll …

Er meldet sich nicht oft laut zu Wort,
doch wenn he dat deit, denn hätt‘ dat Oart –
dann sind die Wortpfeile so scharf geschliffen,
als wenn Sturm wär‘ durch die Ohren gepfiffen.

In mennich Kopp is dat denn düchtich an ruusen,
un moakt ok woll Pien as dat kellen van Kusen.
Mancheiner fühlt auf den Schlips sich getreten,
vergißt mit offenem Munde das Bitten und Beten.

Doch schimpfende Worte die sind ihm fremd,
schlägt nicht mit schartigem Schwert schwärende Schrunden
läßt jedem Gescholtenen das schützende Hemd,
unter dem friedliches Leben erneut kann gesunden.

Keeneen brukt sükk so föör sükk sülven to schkoamen,
weil glatt und schnell heilen selbst tiefere Wunden –
so brukt nümms to laang dör sien Lääven to loahmen,
weil er in kürzester Frist zu sich selber gefunden.


©ee

flag-2525743_1920

Een ächten Sömmer . . .

 

De Sömmer vöör d’ Joahr hett aal dat, wat so een Sömmer dries hemmen moot. Dat Kwekksülver drifft sükk all länger Tied up de Boavensiet van de dartich rüm. In heel Jurop word dat Woater sinnich minn. Een itoaljeenisch Ministroabeln hett dat woll vöörutsehn, as he annerletzd sien Spröäk över de grootmuligen Düütschen losloaten hett. Soveele düütsch Boadgasten as in de anner Joahren kunnen see in de Stäävel, as dat Süüderland ok heet, up Stünn’ns gannich verknusen. He hett denn ähm up sien Oart dorför sörcht, dat een Deel van disse grootmuligen Germoanen in Huus blääven is. Moot man hüm in Itoaljenien doch verrafftich noch dankboar för wääsen. Wenn he näämich sächt har – Lüü, koamt för d’ Joahr in jo waarkerfree Wääken nich hierher – wi sünd an verdörsten, denn har he wiers soveell Kiekers in d’ Land hat – dat har woll een Katastrofe gääven.

Up de een ov anner Oart marken wi dat mit de Waarmte bi us joa ok. In mennich Koppen is näämich veelstominn Fuchtichkeit in – dat Denken löpt nich mehr so lieklang de Brägenspooren. Minsch kummt dor sülven foaker gannich so recht achter. So as Hanne vöörmörgens. Hanne dat is van mien Kusin – wat nu wäär de jüngst Dochter van mien Moders öllste Süster is – also Hanne dat is van mien Kusin de Dochter.

See pingel vermiddach bi mi an. Heel dörnanner wee dat Maidje in d’ Kopp, as see anfung to röädeln. Ikk hevv hör mit hör Schnakkeree eers wat hen un herlopen loaten, bit ikk hör denn froacht hevv, wat see mi eelich vertellen wull.

Och joa – keem dat denn verbiestert dör de Droaht – Ewald, Du glöövst dat nich – ikk wor olld.

Wat schull ikk hör anners dorup antern as: Mien Deern – dor vertellst du mi niks Neeäs – dat maark ikk wiers sülven elker Dach. Vöörmörgens muß ikk doch verrafftich eersmoal tokieken, ov ikk noch in d’ Nüst leech – wiel een mit mi an d’ Telefon schnakken wull.

Oaber nää – dor wee mien Hanne nich mit tofrää. Dat is bi di joa noormoal – du büst joa ok dääch wat öller as ikk, Sowat kreech ikk van hör to hörn – ikk, wor ikk doch noch keen een griesed Hoar up mien Köäsel hevv. Nääman … kummt dat ok allwäär van hör dör de Droaht – wat mi nett ähm ünnerkoamen is – du glöövst dat nich – bi mi is dat reinwäch wat eernsthaftiged. Ikk mach mien Dieter dat gannich vertellen. Dieter is dat Mannsbild, mit dat see de Huushollen, un dat wat anners noch dortohört, deelt.

Heel näävenbi köänt ji doran moal sehn, wo hoch Hanne – wat mien Kusin hör Dochter is – mi inschätzen deit, dat see mi wat vertellt, wat see nichmoal hör Dieter vertellen dröfft.

Ikk wee in d’ Staddje, sächt see – Planten föör de Tuun to besörgen. Bi disse Waarmte kanns sowat joa bäter all mörgens beschikken. Nu koam ikk doch jüüst körtpustich un schweeterk noa Huus to – un wat seech ikk all van wieden? Dor steit doch verrafftich so een ollen schenguläärden blikkern Krüdeloar up de Stää an de Stroatenkant, an de ikk jümmers mien Foahrtüüch ovstellen do.

 Jungedi – wat wee ikk binnerwendich all mit de Keerl dor achter d‘ Stüür an d’ futern. Denn DAT kunn blods een Mannsild weesen. Is doch soveel Bott de heele Stroat langs – oaber nä – dor moot sükk een so’n Leulapp van Stüürmann jüüst vöör miene Huusdör breetmoaken!!! Un wat schall ikk di särgen – as ikk stuv tägen dat Hüdschefüdel stillholl, üm in mien Brast to kieken, well dor so unkloog is, dor maark ikk, dat ikk up us oled Foahrrad sitt – un dat moie Auto, wat dor up mien Stää, föör mien Huusdöör steit, mien eegens is.© ee

De tweede Sömmer . . .

Kloppt de Haarsttied bi di an
de eerst Blööm’n sünd verbleut
faangt dat wäär to wassen an
dat Ooch sükk bannich freit

Geföölen lopen dör di dör
du weets nich wat di övergeit
denkst – hoapenlich blods keen Malör
dat mi de Mohr in d‘ Mengsel schleit

Bottervöägels schwääwen in Drufeln
üm de groode roode Fleeder
de Hund de sitt dorbi to schnuufeln
hiemt in Riemseln Dakkelleeder

Sien Wiefke denkt nu is d’ sowiet
nu hett dat Öller us to foaten
nu kummt de tweede Sömmertied
de eerst hevvt wi joa achterloaten

Sükk trotzdem an de Bloomen hööcht
stoaht see ok nich mehr so in Hopen
dat Hundje moi up d‘ Aarm sükk rööcht
so doon de beiden noa Huus henlopen

© ee

Givt dat wat lekker’s?

cup-3168761_640

Givt dat wat lekker’s?

Tee – dat is doch verrafftich een lekker Gedränk
wo schall ik jo dat am besten verkloaren
hört man von Menschen lautes Gezänk
dann weiß man fast sicher
bei denen hat Tee gewiß nichts verloren

denn wenn een Köpke Tee vöör een steit
„ostfriesische Mischung“ van Klöär un van Schmoak
up de een witt Wulkje sükk wiesen deit
keert man sükk de Düwel
üm anner Lüüs Soak

Tee – dat is wat för d’ Vergnöögen
jeden an d’ Toafel kikkt netso blied
un deit sükk över de annere höögen
wor Tee is dor givt dat keen Striet

Tee die heftigsten Wogen glättet
die krauseste Stirn verschwindet
als hätte der Herrgott den Ärger geplättet
Tee alles und jedes aufs feinste verbindet

Tee

de sörcht stilkens
för Ruh un för Frää
wor Tee drunken word
dor is allens up Stää.

©ee

road-220058_640

„Land des Lächelns“
heet dat 1949er Motto in d’ elbente Joahr Siedlung Voslapp

Voslapper Pup & Piss‘

Stroaten goahn van dor noa hier –
un dwarß dordör van hier noa dor.
De Hüüsen moi, de Tuunen schier –
trechtfinnen, dat is gannich schwoar.

An Woaterskant de Diek langlöpt –
he hollt de See buten de Dör,
an d’ anner Siet dat Gröönland schlöäpt –
su givt dat hier ok keen Mallör.

Un mirdenmang dor läävt dat Lääven –
dor taacht sükk woll dat Kinnergood,
de Deerns, de schweeft verleevt in d’ Hääven
de Jungs de hau’n sükk, ok oahn Nod.

Wu stunn dat grood an d’ Trekkerwoagen,
dat Wiessoagen van Pup un Piß?
In goode un in noare Doagen
wee dat dat Eenzichs wat gewiß.

©ee

Strandjien …

De Stiem schlöäpt achter Helgoland,
man kann hum schnükkern hörn –
dien Spoar verflücht in d’ Dünensand,
kann nümms in diene Nöächte föörn.


In d’ Bulgenkron blenkert een Lucht,
duusendfak un sülverhell –
noabi di bi un in de Bucht
hört man de Korben luut un grell.


Du föölst di good un büst Natur,
worst eens mit Seel un Hääven –
dat Glükk löppt as een Engelsschuur
dwarß dör dien lüütjet Lääven.

© ee

Niks an d’ Hoot

Mit Sproak dor hevv ikk niks an d’ Hoot
sächt mi een Jung mit hitzich Bloot
neit mit Kattuun dor glieks dormanken
un is noch stollt up seine Pranken

he hett woll niks in d’ Kopp as Stroh
hett ok woll nich so recht wat läärt
wat he good kann is grood Gedoo
dat sükk de Anner sass vefäärt

de Strohkopp brengt hüm an de Grund
froacht nich, woneem de Anner schlecht
vergallert hum, bit dat he bunt
un meent denn ok noch dat wee recht

sowat kummt jümmer foaker vöör
wiel Gesellschkupp an Gewicht verlüst
un willst du ännern dat Geböör
maarkst du flink, dat du allennich büst.

© ee

Winterdach in Oostfreesland

.

Winterdach in Oostfreesland

Wenn dat üm d’ Huus to suust un bruust

un buten is dat kollt un schroar

wenn de Störm üm d’ Dakk tohuult

denn steit binn’n up d’ Disch de Tee all kloar

de Mannslüü schküddeln sükk vöör Koal

see bäävern all vöör Ungedüür

denn sächt ut d’ Sofakuul de Oal

sett Jo man doal bi mi an d’ Füür

de Kluntji kniddelt in de Köpke

de Wulk van d’ Room is een Sömmerblööm

Opa gript noa d’ sülvstbraant Söpke

de annern kriegen een köfften Kööm

in d’ Piepen schmurgelt all de Krüllschnitt

Moder schufft de Krintstuut her

wat is dat lekker sächt de Schmitt

un laangt düchdich noa de Botterschmeer

kann dat noch wat moiers gääven

as so een Kring vull Bliedheit

in de man spöärt dat warme Lääven

ok wenn de heesterk Tied vöörbineit.

© ee

.

DIGITAL CAMERA

Ein Nest ist dein Herz
in dem Wunder entstehen
voller Zärtlichkeit.

© Chr.v.M.

en Nüst is dien Hart
inne Wunner entstohn
barstendvull Tudelee.

© Chr.v.M.

Holl still…

Holl still un holl dien Oahmen in –
luuster moal dat kroakend Schwiegen,
denn schütt ok di villicht in d’ Sinn,
dat dat Gedoo doch rein gediegen –

wat dor so in de Welt geböört,
up dat man denn noch Eiden schwöört,
dat alln’s good noa Gott sien Föögen
un niks dor an van Minschkes Löögen –

ok wenn blods Doalers sien Bewennt
un he blods Machtanhüpen kennt –
up groote Bargen achter sükk
un hollt dat denn föör häntich Glükk –

ikk hevv mien Twiefel an dit Waark,
mi dücht dat Minschendoon to stark,
mi is dat towiet wäch van d’ Hääven,
mi is to groot dat wenich gääven,

mi is to natt dat drööge Land,
mi fäält eenfach an d’ Ekk de Kant,
mi fäält dat Weeten üm dat Woahr
drüm faalt mi dat Begriepen schwoar –

wiel mi dorbi in d’ Ooch mi flücht,
de Düwel mit sien Düwelssücht.

©ee

.

Olldachsmörgen …

Wat wullt Du Welt, eelich van mi –
wat hevv ikk, wat ikk di kann gääven?
ikk bün blods ikk – bün bi mi bi,
un hevv doch blods mien bietji Lääven.

Is di dat wüggelk soveel weert,
dat du mi lettst in d’ Hääven kieken?
Häst di bit nu nich an mi keert
un leets mi dwarß dör d’ Lääven strieken.

Wat schall nu dit di üm mi sörgen –
dat lett mi rein wat striepelich,
as wenn du weetst, wat dor in Mörgen
up mi wacht rein grieselich.

©ee

Ikk mach dat nich glööven …

 

Eenunnängzich (91) van hunnerd Minschen in us Land hevvt to Politikers un Regeerungslitten keen Vertroon mehr. Dat is bi Ümfroagen in Düütschland van Dach koamen.

Wat is in us Land los? Wat sünd wi Düütschen eelich föör een Minschenschlach, dat wi Minschen in de wi keen Vertroon hevvt, över us Lääven, över use Nachten und Doagen bestimmen loaten? Dat is in mien Sinnen nettegroad su, as wenn de Banken de Schlöädels föör de Geldschkappen de Panzerknakkers ton Upbewoahren gääven. Nu mach säker mennicheen särgen, dat doch nümms su ballköppich ov sogoar so döäsich is. Verstand hett dor wiers recht – doch woarüm moaken wi jüüst dat un gääven us Lääven in de Hannen van Individuen de wi nich vertroon?

Vertroo up Gott un gääv dien Lääven in de Heergotts Hannen – su hett man us dat to us Kinnertied in de Sönndachsschool läärt. Well hett dat woll ümdreit? Dat kann doch blossich de Düwel weesen.

Dat dat to recht is, dat Nichvertroon in Politikers un Regeerungslitten – dat wiesen disse Broers un Wichters us doch stilkens un elker Dach, an de see mit Doalers, de nich hör eegens sünd, in de Welt ümsükk schmieten un dat Stoatseegendoom mit beid Hannen verschludern. Dor trekkt man us Volk överall up de Eer in Hauen un Stääken rin, in dat wi rein ganniks verloren hevvt. Dor lett man us Düütschen de Lokken in de anner Nationen hör Strümpen stoppen – joa, leeger noch … man schuvvt de annern Geld to, dat see sükk nee Strümpens kopen köänt, wennglieks in us eegen Land dat Geld nich moal mehr föör Stoptwist rekkt.

Un üm dat to verstoahn – dor rekkt mien Verstand schiens nich.©ee

Wor is d’ aal blääve.

Een lange Reis geit nu to Ennen

van wiet her dreef mi dat noa Huus

ikk hoap up Minschen de mi kennen

un flücht vöör frömmdet Woordgebruus

ikk hööch mi up mien Modersproak

fööl all de Waarmte strieken

bün blied dat Weltens griese Doak

vöör dit Gefööl deit wieken

doch as ikk dör de Stroaten steuster

söök vertwiefelt Kaark un Krooch

maark ikk dat ikk vergäävens leuster

un mi mien Hoapen drooch

hier is nix mehr ut mien Besinnen

is nix mehr wat mien Denken eit

ikk kann nu wüggelk nix mehr finnen

blods Koal de mi up d’ Föölen schleit.

©ee

Ein liebes Erinnern an „Kessy“

Ein liebes Erinnern an „Kessy“ (Stamerjohanns) die sich heute am Sonntag den 11ten Februar 2018 –

auf ihre letzte große Reise begeben hat …
tschüß Kessy – und DANKE für viele Jahre deiner Begleitung ….

Dor hett man nu een neeäd Bäed – un sitt dormit …

Us Frünndin Marlene hört wiers ok nich mehr to de Jüngsten. Dat kann man doran ovmääten, dat see dat Doon van de „68er“ Bewäägung to hör kregelste Tied tellt. Liekers bruk man de Stoff van hör Denken noch nich mit een Huulbessen wächpüstern, wenner dat üm een Begääven in Politik un Gesellschkupp geit. Dor dreit see sükk noch so biersich un flink as een Hüüldop, de jüüst wat mit Pietsch krägen hett.

Anners is dat, wenn see to Ruh kummt, un de Schloap hör in sien weeke Aarms näämen will. Denn spöärt see sülven, dat de Tieden van Schloapsakk un Seegrasmatratz up de Grund vöörbi sünd.

Nu hett see sükk annerletzt van hör Kinner dorvan övertüügen loaten, dat dat föör hör doch nödich Tied wee, sükk föör Schnaas een neeäd Meubelmang – een ‚Seniorenbeäd’ totolärgen. Wiel, see günn sükk doch anners nix.

De Kinner harn good schnakken. Dat wee nämich lichter sächt as doahn. Dat is joa nu nich mehr so as in de laang vergoahn „68er“ Tieden. Dor gung Minsch kört üm de Ekk noa Dischler Holtenspieker un keek sükk in fief Minüten een neeäd Bäed ut. Meest har de mit sien Dischlerkünsten all dat Meubelmang föör Oma un Opa leevert, ov de een ov anner Kist föör de letzde Reis tosoamenspiekert. Sowat schafft joa Vertroon.

So is dat nu nich mehr. Us Frünndin hett een Rundreis dör söbenundartich groode Woahnwelten moakt, bevöör see denn wäär in de eerste Loaden ankoamen is, un de eerste Schloapstää, de hör tomööt keem, köfft hett. Van disse Reis wee see denn sowat van kloar, dat hör Kinner säen, see schull man eers Urlaub moaken.

Dat hett see oaber nich doahn, denn Urlaub sää see, Urlaub hevv ikk up de Tuur dör de Meubelwelten hat. Nu will ikk mi eers in mien neäd Bäed reschkoapen verhoalen.

Dat wee denn ok wäär lichter gesächt as gedoahn. See stunn in hör Nachtkledoasch vöör dat neeä Bäed – so as Ssör Hilleri woll vöörtieds vöör de Maunt Everest stoahn hett. Oaber netso as de boaben ankoamen is, hett see dat ok pakkt. Anners gung dat mit hör lütt Hundje, hör Kessy ov.

Kessy springt schnaas in düstern woll moal to hör in d’ Bäed. Dat is see wennt. So schull dat ok in de eerste Nacht wääsen. Kessy drüdelt in düstern halfschloaperk ut hör Körf, üm up d’ Küssen in d’ Bäed komodich wiedertonüsseln. See wuppt hoch – dat käent see joa in Schloap, dat Moat is joa bi hör inbraant – un kawammst mit de Kopp vöör dat Siedelschkott van de neeä Schloapstää, wiel de joa een Ennen hooger is as dat ole Gestell. See hett sükk doran wennt.

Nu klautern de Beid elks up hör eegen Oart in dat neeä Bäed. Wor sükk us Frünndin oaber noch nich an wennt hett, is dat hooge lirgen. See kummt sükk jümmers son bietji vöör, as een Astronaut bi d’ fleegen. Hör Kinner, de see dorvan vertellt hett, hevvt blods sächt: ‚Mama, du gewöhnst dich schon, und wenn du pflegebedürftig wirst, brauchen sich die Helfer nicht so zu bücken.’

Dat hett us Frünndin denn nich so recht verstoahn kunnt, oaber see givt sükk Meu dat to begriepen. Wenn see nu bi Frünnen ov in d’ Verwandschkupp een ‚Seniorenbeäd’ sücht, denn froacht see woll moal saacht: „Übst du auch schon für den Pflegefall?“ ©ee

ewaldeden2018-02-11

++++

.helgoland-86562_640

Mien Droomland …(Helgoland)

Ikk goa bi Nachten dör de Wischen
een rüscheln weiht saacht dör de Lücht
hier dat Woater dor de Kant un jüüst dortüschen
een Nachtuul över mi henflücht

de Moand haangt sülvernwitt an d’ Hääven
sien Lucht sprenkelt dat ruuge Meer
de Strand de läävt van flüchtich Lääven
in mi dor geit de Ruh tokeer

mien Haart schleit as een sieden Trummel
mien Blood dat singt as schloapend Wind
mien Seel luurt up dat Steernsgebrummel
mien Denken is unschüllich Kind

ikk seech de Stünnens vöör mi flüchten
de Trää van hör an Woaterskant
ikk spöör een binnerwendich süchten
noa di mien Haartens Helgoland

©ee

.robbe-3080468_640

beide Fotos bei https://pixabay.com/de/ dankeschön.

Schwieg still …

Schwieg still mien Haart, schwieg still
mien Seel flücht över d’ Woater licht
see weet nich wat see söken will
see käent nich Förm un nich Gesicht

see spöört dat mi wat fäälen deit
see sücht dat Lokk in mien Besinnen
in dat sükk aal mien Süchten dreit
so witt as unbeschrääven Linnen

see kummt eers trüch wenn see wat funnen
wat liek in mien Belääven passt
wiel see denn ’wiß dat ikk hevv wunnen
wiel verlüstich geit mien Olldachslast.

©ee

De Wind…

Over de Kolken weiht suutje de Wind
de Grens hett för hüm keen Bedüden
he schmüstergrient as een lüütji Kind
man hört sien Lachen van wieden

de Blöömen nikkoppen wenn he hör eit
de Bulgen saacht över d’ Gröönland strieken
de Schoapen rüscheln sinnich dör d’ Reid
langs de hoogen Dieken

van d’ Eiland blenkert de Füürtoorn in d’ Lücht
de Sünn verkrupt sükk achter de Hääven
an d’ Siel de Minschen tohoop man sücht
hier hett man noch wat van sien Lääven

©ee

Düütschland, mien Land …

Wenn ikk, bevöör ikk schnoabends to Bedde goa, de Dach un sien Vermelden nochmoal an mien binnerst Ooch vöörbitrekken loat, denn denk ikk foaken su in mi rin: Düütschland, Düütschland … worhen driffst Du – worhen geit dat mit Di – un kriech van mi sülven denn keen Antern. Dat is mi foaken reinwäch een Haartenslast. Wenneer ikk denn oaber, noa een poar Stünnens up de Rürch stoahn, in de Mörgenlächte in een neeän Dach rinsteuster, denn hevv ikk meist een antern up mien Froagen in de verleeden Oabendstünnen.

Düütschland dat is mien Land. Düütschland, dat is dat Land van mien Moder un Voader, van mien Omas un Opas, van mien Tanten un Unkels un Veddern un Basen – un well dor anners noch aal togehöört. Un su as ikk, su hett jedeneen Düütschen joa föör sükk ok Moder un Voader, hett Omas un Opas un aal de annern in de lange Riech van Famili un Verwandtschkupp.

Düütschland, dat is een Stükkji Eerdengrund mit Woaterkant un Hüdelbargen, mit Minschens Leevde un mit Targen, mit Moor un Heid un grööne Buschken, mit een wieden Hääven un mit foaken blods een schroared Denken. Un föör aal dat – ov dat nu good is, ov dat is leech in sien Geböören – föör aal dat kann doch dat Stükkji Eerdengrund nich as Schülligen herholln. Dat stükkji Eerdengrund quält doch keeneen van Milljonen van Deerten, su as düütsche Weetenschkuppler dat Dach föör Dach in Düütschland doon – dat Stükkji Eerdengrund bedrücht doch de Ollen nich üm hör Renten, su as düütsch Politikers dat sied alle Tieden so goalk moaken – dat Stükkji Eerdengrund stüürt doch keen Suldoatens in een Kreech un in de Dod in alle Winden, un dat blods wiel de Regeern dat föör nödich hollt un villicht anner Regeern dormit in de Mors krupt – dat Stükkji Eerdengrund drocht doch keen Schküld doaran, dat dat binner siene Grens in Politik un Weertschkupp veelstoveele Leegers un Bedreegers sükk dat good, allsto good goahn loaten köänt – dat Stükkji Eerdengrund hett dat doch nich to verantworden, dat boaben sien Grund su veele, veelstoveele aarme Familin jümmers aarmer, un to glieker Tied de Rieken un Schojakken jümmers bölkrieker warden. Dor kann dat Stükkji Eerdengrund – wat ikk as mien Land beteeken do – doch wiers niks an to.

Kiek un doarüm kann ikk mit mien Land ok nich düll sien – blods mit een heelen Riech van Minschen van boaben mien Olldach un in mien Land, dor kann ikk föör Gewalt nich good Frünnd mit weesen. ©ee

Dat deit us Modersproak nich good …

 

Wenn dat vandoach üm us Modersproak geit verwachten de Minschen ton gröttsten Deel een bietji verschroaben un knustich Charakterkoppen as Schrievers un Schnakkers. Well mit Plattdüütsch buten de Dör van sien eegen Koamer geit, de moot sükk foaken so gääven, as wenn he nich heel dääch is.

Denn – Plattdüütsch is doch wat van Güstern. Well denn Plattdüütsch as sien Sproak ankikkt, de kricht mennichmoal blods Bott up de Büün, wenner man hüm van buten all ansehn kann, kann, dat de Mester in d’ School dat düchdich stuur mit hum har. Dat is bi de meesten de Platt schnakken wiers nich so – un bi de, de mit Plattdüütsch noa buten goahn all gannich.

Dat leege doaran is blods, dat een büld Plattschnakkers un Schrievers sükk dornoa gääven, um överhaupts een bietji Bott up de Büün to kriegen.

‘Einfältig, leicht zurückgeblieben und unbeholfen müssen die Figuren erscheinen – dann können wir sie einbauen’,

dat hett mi moal een sächt, de in de Medienwelt wat to särgen har.

‘Intelligenz und Zeitnähe ist auf dem Gebiet nicht gefragt.’

Kiek, hevv ikk bi mi dorcht: nu weets du dat joa ok, un hevv mi to glieker Tied froacht, wat ikk mit mien Weeten denn nu anfangen kunn.

Leeve Lüü, de ji över de neemodsch ‚Medien’ as dat vandoach heet, regeert – pakkt jo kruuset Denken bi de Sied un loat mehr Plattdüütsch to. Ji schöält jo wunnern wu de Plattdüütsch Schrievers un Schnakkers up de Höächt van de neeä Tied sünd – ok wenn see ov un to in een stillen Stünn’n mit hör Mors bi Oma un Opa in d’ Sofa sitten üm sükk van d’ Olldachsgedrüüs to verhoalen.

 ©ee

Ikk froach mi…

Wat leev ikk eelich so an Oostfreesland
dit Landje an d’ Enn’n van d’ Welt
mit kladderich Rägen, Schietwäär un Stiem
un de Hääven foaken düster un schwaart

sünd dat de Minschen – sünd dat de Wieden
ov is dat eenfach dat oostfreeske Haart
ikk hevv mi dat nie noch nich sülven vertellt
ikk kann ok nich särgen woneem

ikk weet blods, dat ikk bannich muß lieden
wenn ikk nich mehr noa Oostfreesland henkeem
wat drivvt di dorhen – kriech ikk foaken to hörn
de Lüü dor kriegen hör Bekk doch nich oapen

see kieken di eder an as een Koo
luur’n göäksch achter di an
as weest du een Strieker ov een lichtfardich Froo
eers wenneer de Kööm hör Schnakkwoater givt

sücht man een bietji Lääven
un dat, wat denn ut hör Halsgatt drifft
versteist d’ nich un kanns niks up gääven
een büld Minschen buten Oostfreesland

de kummt dat so an – de seegen dat so
ikk do wat dortägen – foat hör bi de Hand
un wies hör Oostfreesland as een anner –
een moier Gedoo.

©ee

De Welt dör de Tieden up Platt …

een düütschen Olldach van fiefunveertich an.

 

Ikk wee joa man de Lüttste, denn Jüngsten bi us in d‘ Huus. Wenneer ikk mit Moder ünnerwägens, ov Moder in Huus wee, denn wee dat föör mi meisttieds een moied Lääven. Denn har ikk niks uttostoahn an Stiepelichkeiten van mien ölleren Süsters un Broers. Wägen mien „Butenbeenshaftichkeit“ hefft see nämich stilkens meent mi dat Lääven su een bietji „solterk“ moaken to mussen. Dat mit de „Butenbeenshaftichkeit“ dor wuß ikk joa – anners as mien Süsters un Broers, de joa bannich veel öller weesen as ikk – nu rein noch ganniks van – dat hevv ikk eers veel loatere Joahren to weeten kräägen.

Wenneer Moder oaber alleen up Tuur to hamstern, verkopen ov vertuschken wee, denn hevv ikk blääven kunnt, wat dat heet, een Annern ünner Annern to weesen. Wenn Moder mi wägen irgendeen Bewennt in Huus loaten muß – wat joa foaker moal vöörkeem – denn mussen see sükk joa mit mi befoaten, hör anner Kinners. See kunnen denn nich elker hör eegen Padd goahn, wiel see joa so een lütten Schietbüdel an de Been’n bummeln harn, wat joa to aal Elend ok noch hör Broer wee. Mien Moder hett in hör loatere Joahren – wenneer de Schnakk dorup keem – woll jümmers sächt, dat ünner us Kinner een heel grooden Eenichkeit wäst is. Dat sää see oaber blossich, wiel see mit de Woahrheit nümms säär donn wull. Villicht wull see sükk ok blods sülven nich ingestoahn, dat dat in hör eegen Famili netso eegensüchtich un füünsch hergung, as in de meist anner Familin bi us in d‘ Kuntrei ok.

Mien Süsters un Broers de kunnen sükk näämich aalmitnanner van Lütt ov an heel nich utstoahn. Wat de Een sien Krei, dat wee de Anner sien Uul. Dat een moal wat föör de anner doan hett, dat wee denn wat seltens. Meist mok dat joa ok niks ut – dat wee joa överall in Huus un in Buten Bott genuch – see kunnen sükk joa fiegelinsch aal mitnanner ut d‘ Padd goahn.

In de Joahren, bit ikk noa de School henkeem hevv ikk ünner de Grooten een büld uttostoahn hat. Leevde ünner Süsters un Broers hevv ikk bit vandoach in mien Famili nich kennenliert. De hevvt jümmers tosehn, dat see wat in hör eegen Büngel kreegen. De Hals hevvt see bit vandoach ov bit to hör Ovlääven ni nich vullkriegen kunnt, un wenn dat noch soveel wee wat see dorinschoaven hevvt. Ikk hevv dat ni nich verstoahn kunnt. Sünners nich, dat nümms van mien Süsters un Broers ok blods eenmoal noa us Moder kääken hett – nichmoal as see all düchdich Süük wäst, un denn Upletzt in mien Aarms inschloapen is.

Mit dat, wat ikk dor nu jüüst vertellt hevv, bün ikk in de Tied van Vandoach rinstappt, wat ikk eelich noch gannich wull. Oaber dat wat ikk van Vandoagen vertellt hevv, dat hett siene Wuddels in de toennengoahnde Kreechstied un in de eerste Joahren dornoa.

Ikk hevv mien ‘Voader’ (Papiernvoader nööm ikk hüm bi) joa blods as een süüken, elennigen Kerl kennenliert. De lange Kreechsjoahren harn de Minschen joa aal wat wächnoahmen. Milljonen Minschen dat Lääven, anner Milljonen un Oabermilljonen hör Familin, hör Tohuus, hör Dakk över d‘ Kopp.

Armeen van Suldoaten hett de verloren Kreech dat Lääven noahmen – un wenneer see dat bietji Lääven behollen harn, denn hett he hör glieks noaderhand de Freeheit noahmen – see mussen de Voaderlandsche Dankboarkeit denn in de Wieden van Sibirien bi Woater un Kohlszopp ovknoien. Denn gröttsten Deel is denn dorbi ok noch ümkoamen, un licht noch irgendwons in dat wööste Land bediekt.

As de Irrsinn denn een Ennen funnen har, dor har mien Voader, as he van Bord no Huus to keem, TBC in sien Knoaken sitten. Netso as een büld anner Mannslüüd to de Tied ok. Schwindsüük wur dat domoals in d‘ Volk nöömt – dat schall ikk woll ni nich vergääten, denn dat Word wur us foaken genooch up de Stroaten achteranropen, un nich blods van anner Kinnergood. Ok utwussen Lüü wesen sükk dorto nich to schkoa. Sünners wenn see in Wiederwäch Düütsch Gauen upwussen un katholsch wesen.

Dorbi weesen de Familin mit een Tuberkulosen in hör Mirden tomeist veel bäter up Stükken un in Riech as de annern. Bi blods een Tuberkelsüüken in d‘ Huus muß de heele Familie näämich aal veer Wäken up d‘ Gesundheitsamt vörstellich warden, üm dat de Doktersch kieken unnen, ov sükk ok nümms bi denn Süüken anstoaken har.

So mook us Moder sükk aal dartich Doagen, mit us Drufel Kinner as son Steert achter sükk an, to Foot up de Padd in d‘ Staddje. Noa d‘ „Robert-Koch-Huus hen, dor bi Rudi Karstadt sien Koopmannsloaden tägenover. Dor stunnen in düster Koamern de heele Gerätschkuppen, mit de man de Minschen denn dörlüchten dee. Un wenn de Dokterschen denn ok blods een lütten Schkaa up de Lüngerflöägels sehn harn, denn wur man in een annern düstern Koamer glieks rönscht. Dat geev denn jümmers so gruselige schwaart/witte Biller, de de Dokterschen denn stilkens vöör een Lucht hullen un sükk dat een Tiedlang bekeeken, as wenn dat Dürers Albrecht moalt har.

 

De eerste Tied noa d‘ Kreechsennen geev dat noch keen Onibus bit to us noa buten, un de tweede Tied noa d‘ Kreech har us Moder keen Pennings föör de Billjetten in hör Knipke. So mussen wi lopen, denn Lopen dat kunnen wi good.

Dat Mitnannerutkoamen bi us in Karteer tüschen de Minschen mit Platt as Sproak un de van annerwonsher, dat wee van der eerste Stünnen an su nich dat Bestige.

De Minschen van hier und de Minschen van dor, de wesen van Huus ut woll meist „to anners“. See harn nich de glieke „Küan“ in d‘ Kopp, as mien Opa jümmers sää, wenneer dat moal irgendwons wäär tüschen de verscheeden dütschen Noabers düchdich kroakt har.

 

Irgendwat pass dor näämich eenfach nich in de Olldachsgesellschkupp tüschen van hier un van dor. Dat nu oaber nich Een in dat Denken indüükt, dat ikk mit mien Särgen de Minschen an d‘ Brett spieker, de in de letzte Kreechsdoagen üm hör un üm dat Lääven van hör Kinner sowiet lopen sünd as hör Footen hör droagen hevvt. Ikk meen mit keen Word de Minschen de flüchten goahn mussen – de hör Tohuus. de hör Wohnploatz verloaten mussen, wiel hör Voaderland van een büld Minschen to een Mörderland ümdreit worden wee. Ne … de meen ikk wiers nich. De weesen näämich eenfach blied un dankboar föör jeden Knüven Brot un föör jedet Dakk över de Kopp – ok wenneer dat noch so scheddrich un lüütji wäst is.

Ikk meen veelmehr de, de in de Vöörkreechstied van överall un ut elker grootdüütsch Hörns as Waarker föör de Kreechsmaschineree un de Scheepenboeree noa Kaisershoaben an de Woaterskant verschoaben worden sünd. Disse Part Frömmden un de Minschen van hier – dat wee dat Gemengsel, wat sükk nich mitnanner verdroagen hett.

Tomonnist de Ollen, denn bi us Kinners un bi dat Junggood, wat jüüst anfung sülven to freeän, dor wee dat meist üm meist anners. Wi sünd denn noch tosoamenwussen – bi de Ollen gung dat oaber schiens nich mehr.

De halvwussenen Jungkeerls un Maiden hevvt mitnanner in schulich Hörns versöcht to weeten to kriegen, wor dat Killern in hör Liev an fastmoakt wee, un wi Lütten, föör de hör Welt noch ut Kinner un Ollen un noch nich ut Jungs un Deerns tosoamensett wee, wi seeten aal mitnanner up de Tuungrund, ov hukelden an de Schlootskanten un ween an Schietkleien wat dat Tüüchs blods hergeev.

Dat Tüüchs, wat wi denn dorbi an d‘ Liev harn, dat seech denn meist ok dornoa ut. Us mook dat liekers niks ut, ok wenn us Öllern dat mennichmoal säker suur genooch upstödt is. Wi hevvt in Huus ni nich Schellns dorföör krägen (bit up eenmoal, dor har mien jüngsten Süster dat oaber ok wüggelk een spierke överdreeven mit dat „hör Tüüchs schidderk moaken“).

Annersrüm wur dat denn all eder een Schoo ton antotrekken. Wenn de een ov anner ut us Frünnenkring ut de Noaberschkupp sükk moal wäär nich mit sien scheddrige ov ok woll malörte Kledoasch noa sien Huus hentroo, wiel hüm dor – su säker as dat letzde Word in de Kaark – van Voader ov Moder een düchtigen Loach Hau verwachten dee, denn wee de Anlopstää de Köäken van Tant‘ Eden. Dor wur denn furrs dat Tüüchs wuschken un över de blenkernd Ümlöper an de iistern Köäkenoaben drööcht.

Dor wurn de verklömte Footen ov Hannen mit heete Bakksteenen upwaarmt, su dat dat Blood wäär kreiseln kunn.

Dor wur de tweiräten Büks ov Jakk van mien Moders flinke Hannen ünner de ole Neimaschin so kuustfaardich wäär tosoamengüddert, dat van dat Malör, van de Winkelrutz ov de Räät hoast ganniks mehr to sehn wee.

Dor wur so mennich Lokk in dat foaken eenzige Poar Strümp anne Been stoppt. Dorbi geev dat denn ok noch reschkoapen to äten un drinken. Bi us hung näämich jümmers wat van d‘ letzde Schlachten an d‘ Böän to dröögen.

Een Mettwurstkringel, dat wee dat Minnste wat een jeden van de Kinners mit up sien Padd noa Huus to kreech.

 

Wenn ikk so schriev, ‚wie seeten in d‘ Schiet an kleien, wat dat Tüüchs blods hergeev‘, denn mutt ikk dor an denken, wat dat vandoch doch üm Speelploatzen föör Kinner föör een Upstand moakt ward. Ikk kann denn blods so vöör mi henschmüstern, un mi mien Deel dorbi denken.

 

Mien Deel, dat sünd denn de Biller vöör mien binnerst Ooch, up de ikk us up Mors ov Kneen an d‘ Strooat sitten seech. De Hannen, de Aarms, de Beenen un foaken ok noch de Gesichten vull Schiet un vull Schmeer van us Wöhleree in d‘ Stroatengubel.

Säker hevvt wi foaker ok wat dorvan in Bekk un Pans kräägen – oaber dat dor glieks een van de Grooten achter us stunn to gielen, un vöör Sörch üm us bold ingung – dat hevvt wi ni nich beläävt.

Wat een Glükk ok, mach ikk vandoch blods särgen.

Wi hevvt keen Utschlach dorvan kräägen, ov sünd anners süük worden. Dodblääven is dorvan ok nümms van us Kinner.

Villicht har de een ov anner ünner us moal een poar Würms in sien Darms – man, denn geev dat van d‘ Huusdokter een reschkoapen Wurmkur över een poar Doagen, un allens wee wäär good up Stükken.

Ok dat anner, wor man de Minschen in de Billerkist van Tellewischen vandoach so maal mit moakt, un wat see denn jümmers bit up de Knoaken utschlachten – de Soak mit de Fäkalbakterin up de Wurst un de Kees de man in d‘ Koopmannsloaden ov ok up d‘ Wäkenmarkt kopen kann..

Opa hett dorto blods meent, dat us ole Huusschlachter Geerds dat ni nich kloarbrocht hett, de Deerten de he denn ünnerd Mest har, so schier ovtobunken. He leet an de Knoaken, de he jüüst in d‘ Füüsten har, tominnst noch de Huut an sitten.

Wenn wi ut de Büks mussen, denn gungen wi up d‘ Dönnerbalken achtern in d‘ Schüür, achter de laang Riech Koien to sitten – un wenn vandoch een ut de Tied vertellt, dat hett sükk noa jedermoal de Hannen wuschken, denn dröff ikk lövich so särgen, dat he lücht.

Hannenwaschken – wenn wi woahrhaftich sünd, dat geev dat blods eenmoal an d‘ Dach. Dat wee schnoabens, wenn wi to Beäd mussen. Un wenn wi Jungens dat henkräägen hevvt, denn wur ok dat noch geern „vergääten“.

Un överhaupts wee Woater doch een hooged Good, wat nich eenfach so föör Hannenwaschken verkleit worden drüss. Tomoal in de moorigen Landsträäken van Oostfreesland de meisten Pütten keen Drinkwoater hergeeven. Schiered Woater wee blods up de sandigen Eilands in de soltige Gägend to finnen.

Dör vandoagen mit dat „Woater soveel as man will“ ut de Müür, is de Woaterweert doch to een Fläägenscheet verkoamen. Anners wüür de Minschheit up dat Eerdenrund doch anners mit disse Gottsgoav ümgoahn.

Ikk wull dormit ok eelich blods särgen, dat wi dat domoals as Kinner van d‘ Gefööl her woll all rechtens moakt hevvt mit use Spoarsamkeit.

 

Wat denn ut de Kuul ünner de Dönnerbalken hoalt wur, dat keem doch meist dries in d‘ Tuun un wur ünnerspitt. Dorvan wussen un greuden denn aal de Planten un de Früchten, de as Äteree in de Grund seeten, üm irgendwenn up de Disch to koamen, un us de Buuk vulltomoaken.

 

Woveel Fäkalbakterin sünd dor woll in d‘ Runnen lopen? Van us Achtersten in d‘ Plumpsklosett, van d‘ Plumpsklo in d‘ Jauchbakk, van d‘ Jauchbakk in d‘ Tuun, van d‘ Tuun in de Tuunfrücht, van de Tuunfrücht in d‘ Äten, van dor in us Buuk un denn har sükk de Kring wäär schloaten. Hett dor ok blods eenmoal een Roadio- Bladdjeminsch een lüütji Reportoasch över moakt? Ni nich. Wat is us dordör woll nich aal dör de Nöäs goahn.

 Kiekkassens geev dat joa domoals noch nich – tominnst nich föör dat eenfache Volk as Schluurenkino. Wi mussen us noch up us eegens Hand wat infallen loaten. Infulln is us denn jümmers wat. Dat wee säker mennichmoal föör de Minschkes üm us to nich alltobest, oaber liekers – hööcht hett us dat jedermoal düchdich, wenn wi wäär een Annern dorbikräägen harn.

So heel van de Welt off wesen wi joa nu ok nich. Dat geev joa all dat ole Damproadio.

In de Woahnen, in de noch keen Elektrisch dör een Droaht van buten in de Huusen keem, dor stunn denn achter jeden „Rundfunkempfänger“ een Bakkbeest van Frachtwoagenakku föör de Bedrijf van de Kist, de bi de bäter Lüüd ut Hollt un bi de minner utstaffeerden Familin foaken ut Bakkalit wee.

In achtunveertich, glieks noadem dat neeä Geld as Düütschmark de scheddrige Rijksmark ovlöst har, stunn bi us tomoal een hoagelneeän Holltkasten up de Buddelee. Richtich moi bruunsch un sülvern gliem he us ut de schulich Eckk rut an.

„Grundig“ stunn dor in gülden Bookstoavens anschrääven. Vördem stunn an disse Stää een düsterschwaarten „Volksempfänger“ mit blods een Sender up sien Band, de man hören kunn – de man bit fiefunveertich hören drüff.

De bruunsche Oadi ut Östriek de har joa vöörtieds dorföör sörcht, dat he in jeden Huusholln in d‘ Grootdüütsch Riek ok good to hörn wee. „Von der Maas bis an die Memel – von der Etsch bis an den Belt“ klung dat denn jümmers in de twalf „Duusend Joahren“ dör elker Huus.

Bi us wee dries ok foaken wat anners to hörn, wenn us Moder un mien öllsten Broer föör de Kist hukelden un hoast dorinkrupen deen, üm dat see d’ok aal mitkreegen, wat dor so an Woahrheiten över Düütschland van Günntsiet de Kanoal, van dat ingelsch Eiland dör de Lüchten fluttern de. Mien Broer wee näämich ok domoals all een heel plietschen Fendt, wenn hüm dat dorüm gung, irgendwat in sien Richt to dreien. He har dat binnerwendige in de Bakkalitkist een bietji up Vördermann bröcht, as he dat nööm.

Noadem denn Dönitz in Holsteen sien Teeken ünner dat Kapitulatschonsverkloaren sett har, hett sükk dor joa nümms mehr an keert – in de Tied bit dorhen har dat oaber düchdich in d‘ Ooch goahn kunnt. Mit dodscheeten wesen de bruunschen Broers – ok bi us in de Noaberschkupp – up jederfall fix bi de Hand.

An de ole Kist van „Volksempfänger“ drüssen wi Kinner us denn woll all moal an versöken, mit een bietji an dreien üm moal wat hellerdet ov wat düstered Kroaken ut de Membroan to hörn to kriegen. Dor har denn ok nümms wat dortägen to mulen. Bi dat niege Roadio dor wee da denn heel wat anners. Ov dat keem wiel dor in buten in een gülden Schrievtoch „Grundig“ anstunn, or ov dat an de Tasten leech, de dat Deert nu to de Knöpen noch har, or ov dat an de Pries leech, dat dor nümms anners ankoamen drüss. As Teeken van de niege Tied har us Moder dor näämich bi Roadioschoster Backhuus hoast 300 Mark up de Loadendisch henpakken mußt.

Dat niege Roadio dat drüffen wi denn man blods noch van wieden ankieken – un sülvst dat wee föör us Voader denn meist alltoveel, wenn he denn in Huus wee.

Van us Kinner hett sükk denn ok ni nich een troot, dat Wunnerwark ok blods antofoaten. Dor wull woll nümms een Pakk Hau riskeeren

Ikk wee jümmers blied, wenn ikk mien Voader nich in Huus wuss.

 

Wat bruksen wi oaber ok een Roadio. Wi harn doch een moien un langen witten Strand vöör de Huusdör lirgen, glieks bi de School vöör d‘ Diek an de Woaterskant. wi hullen us doch – wenn wi jüüst nich wat anners to beschikken harn – de meiste Tied butendieks up. De groode Düün un de Wischen in Groo un Penner dat wee use Welt. Dor geev dat föör us Kinner soveel to beschikken – wi kunnen dat foaken gannich aal mantjien, un vöör allens reet dat ni ov. ©ee 

Ewald Eden

 

Sternstünn’ns . . .

 

Up de Welt koam’n bün ikk to een Tied, as dat in Düütschland noch man bannich düster wee. Twee Doach vöör Hillichoabend nägenteinhunnerd-veerunveertich. Een Kaiserschnää bi mien Moder – ikk schier, glatt un oahn Runzeln – man även nich so verknüstert as Minschen sünd, wenn see sükk up normoalen Padd an d’ Lucht van de Welt quälen mooten.

As wull de leev Gott dat noch besünners rutstellen, har he mi up mien Kopp all laang schwaart Hoar in Krüllerns mitgääven.

Dat geböör in een heel düstern Tied ähm vöör Winachen. In een katolsch Sükenhuus mirden in dat evangeelsch Noorddüütschland. In dit (Kranken)Huus geev dat blossich Krüüzsüstern. Disse Froonslüüd (Nonnen), de man vandoach ok so geern as schwaart beteekend, de weesen domoals – in de noare Tied tüschen Dod un Darven – hellerde Luchtgestalten.

See weesen witte Engels kann man woll särgen. See hevvt Hillichoabend Veerunveertich versöcht, de Süken, de Verwundeten un de Hoapnungslosen in dat groote Elend een bääten Glooven trüchtogääven.

See sünd in de hillige Nacht bi Sirenengehuul un Fleegeralaarm mit de hollten Krüpp ut de Winachsgeschicht van Bäedstää to Bäedstää trukken.

Üm de Minschkes in de Bärden een bietji to trösten.

See wullen de Kreech een bääten vergääten moaken.

Um dat Wunner van Winachen een leeviged Gesicht to gääven, hevvt see mi in de Krüpp lächt. Ikk schall dorbi so blied utkääken hemm’n, dat de meesten van de süke Minschkes een spierke Freud mit noa Winachen rinnoahmen hevvt.

Een lütten Sett loater wee de Höäl van dat duusendjöärich Riek to Ennen.

De Minschen mussen ut dat deepe Lokk, in dat see seeten, rut kruupen. Wäär up de Böähn wor de Minschen aal tohop lääven.

Alleen mien Voader – de wull nich mehr krupen.

He wee mit oapen TBC – mit Schwindsük, as de Minschen domoals sächt hevvt – ut dd Kreech koamen, un is an de Schwindsük in Tweeunfüfftich denn dodblääven.

So muß mien Moder sörgen, kruupen un kraaben – dat wi as Famili wäär hoch- keemen.

Ikk as lütten Hüdel wee denn överall mit bi. Wenn ikk vandoach dor so bi langskiek – an de Joahren, in de de Tied sinnich so een bäten hellerder wur – denn weet ikk, dat mi mennichmoal sowat tofallen is, as de Minschen veerunveertich in dat Bunkerkrankenhuus van Sankt Willehad.

Ikk kann an disse Momanken mi besinnen, as wenn see güstern weesen.

So ok, wenn wi – Moder un ikk – de heele Dach in Oostfreesland ünnerwäägens weesen. Mit Moders oal Hüdschefüdel van Rad – see seet up d’ Soadel un ikk hukel in d’ Körf vörn vöör d’ Stüür. Un dat ok bi Störm un Unwäär.

Up de Hentuur noa Oostfreesland krüdel Moder över Sillenstää un Jewer. Bi Gembler in Moorwarfen de see näämich de eerste Tee un Schlukk ovläävern.

Wat Moder van Koopmann Gembler dorför trüchkreech, dat weet ikk nich mehr so nipp un nau – oaber wat ikk kreech, dat spöör ikk vandoach noch in mien Kusen.

In so een Tied tweemoal in d’ Wääk Goldnöäten to kriegen – all mörgens een grooten Spitztut vull – dat vergätt man sien Läävdach woll nich mehr.

Överall wor wi in Ossfreesland denn henkeemen – un dat weesen een büld Hüüs, kann ikk jo särgen – dor full een spierke wat för mi ov.

Man kunn mi dat domoals all ansehn – ikk har van lütt ov an een richtigen runnen Spekkbuuk. Wat Wunner oaber ok.

Bi Tant Leni in Bernuthsfeld düür dat meist Tieds een bäten langer. Äten un Drinken stunn all up d’ Toafel proat wenn wi in de Sandpadd noa hör Huusstää rindreiden. Liekers ok wat för een Tied dat wee.

Unkel Gustav de sörch dorför, dat ikk ok genooch van de beste Wurst un Schinken to äten kreech.

Van sien Olldachsboantje her wee he Schlachter – wenn he mi seech, denn lüchten sien Oogen.

Tant Leni hett moal sächt: Wenn Gustoav di sücht, hööcht hüm dat mehr, as wenn he sükk een moied Schlachtschwien ankikkt.

Dat wee all een heel besünnern Tied – domoals.

 

Eenzich bi mien Omoa – dor geev dat nix.

Mien Oma de wee so grannich – de is bi een vullen Spieskoamer verschmacht. See wull ok nümms bi sükk hemmen – aal Visiters, de bi hör in d’ Huus keemen, de wullen hör blossich beklaun. Dat meen see nich blods – nä, dat sää see ok jeden.

Omoa wee de groote Utnoahm.

Wor ikk anners ok henkeem – överall hevvt de Minschen mi wat Bääters weeten loaten.

Bi Djuren to’n Bispill – dor in d’ Bernuthsfelder Hoff – dor stunn för mi all jümmers Brause up d’ Tresen, wenneer Moders Rad an de Huusmüür klöäter. Well hett as Kind in de Tied woll all Brause krägen? Un dat ok noch in een ächten Krooch.

Foaken hett Moder mi ok een poar Stünnens bi Müllers, up de Buurnploatz an d’ Schossee noa Willmsfeld, loaten. See kunn denn woll oahn mi wat flinker dör d’ Moor koamen. För mi wee dat denn reinwäch Pleesär.

Ikk drüss mit Peer un Woagen foahren, ikk kunn rieden un aal dat doon, wor ikk Lüst up har.

As Renko Müller sien Patzmann – sotosärgen.

Oal Tant Müller mook mi to d’ Teetied jümmers Kaukau – ‘Schokolade’ sää see vörnähm. Vörnähm wee de Kaukau oaber ok – ut heel düster Kaukaupulver, mit Melk noch waarm van d’ Koo, mit een büld Melis un boaben up een Schöät geelen Room. Ji köänt jo denken, dat mi dat hööcht hett – un hulpen hett dat ok.

Wenn mi dat vandoach su dör de Kopp geit, denn denk ikk mennichmoal, dat wee, as wenn mi een Engel över d’ Haart strullert har.

Bi Koopmann Juilfs stook mi de Mamsell jedsmoal stiikum sööte Kringels to – de sünd för Ünnerwäägens, sää see denn to mi. Uphollen to kauen kunn ikk eers, wenn ikk de aal bit up d’ letzd vertimmert har.

 

Noa elker Dach in Oostfreesland mussen wi joa Oabends wäär noa Huus andoal. Över Tettens, Waddwarden un Hooksiel gung us Padd noa Südoosten to.

Hooksiel muß Moder stilkens mitnäämen wenn see in Oostfreesland hör Tee un Schlukk nich aal intuuschkt kräägen har.

Bakker Ulfers up d’ Siel de kreech denn de ‚Restbestände’ – dorför kreech mien Moder denn Bakkereewoaren. Wenn ikk nu spitzkreech, dat Hooksiel vöörut leech, denn har ikk tomoal een brannerich heeten Mors – un ikk kunn in mien Körf heel nich mehr stillsitten.

Ji froacht mi noa de Bewennt? Dat will ikk jo särgen – de Bewennt dat wee dat Ennen van een waarmen Krintstuut, dat Bakker Ulfers – wi weesen man neddegroad in d’ Dör – eenfach so ovbrook, un mi in mien lütji Füüsten geev.

Dat kunn noch so düster wääsen – un noch so een stäävigen Wind weihen – in disse Oogenblikk schien för mi de Süenn – un see seet woll mirden in Bakker Ulfers sien Haart.

 

Joa – dat hett een heel Büld van sükkse Sternstünn’ns in mien lütji Lääven gääven. Ikk hevv dat – glööv ikk – son bäten as mien Weirook, Gold un Myrre ankäken, denn veerunveertich to Winachen kunnen de hilligen dree Keunichs joa nich to mi her an de Krüpp koamen.

De Sternschnupp – dat hellste Lucht – de hevv ikk mirden de füfftiger Joahren sehn. Dat wee mien Tied bi Hein Vieth.

Hein Vieth de wee Melkmann – mit Peer un Woagen de he van Huus to Huus van d’ Bukk ut Melk verkoopen. Een ächten Koopmannsloaden har he ok bi us an de Ekk.

Tja – Hein Vieth, dat wee dör Gotts Föögen de Schweegervoader van mien Süster Tilly wurden. Wat wee dat toglieks een Glükk för mi.

Moder gung joa nich mehr schwaarthanneln un hamstern – dat Waark wee in achunveertich – noa de Währungsreförm vöörbi.

See seet nu Dach för Dach in d’ Uniförmwaark an d’ Neimaschin to güddern – för de Tommisuldoaten in alle Winden Kleedoasch tosoamen gallern. Mien Voader wee dod blääven – mien Süsters un Broers all ut d’ Huus – so wee ikk denn alleen.

Ikk wee een Schlöädelkind – dor geev dat bi us in de Kuntreien joa een Hüpen van.

Oabers rümstrieken, un nich weeten wat ikk mit de Tied moaken schull – dor hett mi de leev Gott för bewoahrt.

Ikk gung, wenn de School to Ennen wee – noa Hein Vieth in sien Klüterloaden to helpen. To doon geev dat dor stilkens wat för mi.

Wat in de Loaden verköfft wur, dat wee joa meist üm meist noch Sakkwoar. Well dat nich beläävt hett, de kann sükk dat hoast nich vöörstellen. In Tuten tomoaken bün ikk in disse Tied Weltmeister worden. Dat kann vandoach ok nümms mehr rejell.

In Unnerbarch ‚mundfertich’ moaken har ik ok een Schlach van wäch. Dor muß ikk näämich middachs un oabends een lütji Kist van proat stellen, wiel – wenn Hein Vieth sükk tüschenin gau een näähmen muß, bruks he mit de lütji Buddels nich so laang rümtütern.

Van Unnerbarch dor schall man joa elker Dach twee van drinken – dit ‚twee van drinken’, dat hett he woll up sien eegen Oart utlächt.

Anmaarkt hett man hüm dat nie – blossich sien Lääver, de hett dat woll aal upschrääven. As see hör Moat vull har, dor hett see sükk eenfak ovstäelt.

Bi eenunzsäßtich is sien Läävensklokk denn stoan blääven.

Wat he in disse eenunzsäßtich Joahren doan hett, is noa de Minschen hör schrääven Paragroafen villicht nich aal rechtens wäst – man, wat he mi goods doan hett – dorvöör sitt he mit Säkerheit nu mit Mors in d’ Paradeis.

Elker Oavend muß ikk eers mitäten, bevöör dat Fieroavend wee. Wat dor up d’ Disch keem in de Huushollen – ikk hevv dat mennichmoal nich foaten kunnt.

De Minschen, mit de ikk dat anners in mien lüütji Lääven so to doon har, de hevvt sowat domoals wiers nich eenmoal to sehn krägen.

Wenn ikk noa d’ Äten mit vullen Pans noa Huus hensteuster, denn wee ikk joa ok noch bepakkt van aal Sieden.

Mit allens wat Moder un ikk so ton Lääven bruksen. Ikk hevv woll nie een Penning för mien Helperee in d’ Hannen kräägen – oaber de Naturalien moken mehr ut as een Hüpen Mannslüü domoals verdeent hevvt.

So hevv ikk in mien Kinnerjoahren wiers Sterns to sehn kräägen, de för anner Minschen gannich an d’ Hääven stunnen.© ee

 

+++++

Mien Visit in d’ „Plattdüütskbüro“ . . .

 

Bi mien Visit in d’ „Plattdüütskbüro“ van de Oostfreeske Landschkupp in Auerk hevv ikk dat Bedrüüs üm us Modersproak eenmoal mehr binnerwendich so düdelk spöärt as een Gewitterschuur up de Huut an een fröstigen Haarstdach.

Överhaupts – „Plattdütskbüro“!

Bi dit Wordengemengsel sünd mi de Oogen fuchtich worden – „Plattdüütschkantor“ har ikk verwacht.

Mi wuur verkloart, Plattdüütsch muß wat fasted warden – de Plattdüütschen in de heele Welt mussen eens Doachs aal up de glieker Oart schnakken un schrieven. Anners kunn dat mit dat Bemööten üm us Modersproak nich lopen.

Un sowat kreech ikk an een Stää, un van Minschen to weeten, de van Amtswäägen dormit betroot sünd, us Modersproak hochtoholl’n.

Mi wuur denn glieks noch in d’ Liev stoaken, ikk wüür us Modersproak ok nich as vull ankieken, wiel – mien Schrievoart kunn joa man blossich för mien „Dialekt“ rechtens weesen.

Nu hevv ik dat begrääpen – bi mi düürt dat näämich tomeist een bietji langer, dat begriepen – Plattdüütsch is eers denn een vullwertigen Soak, wenner dat mit us Modersproak niks mehr to kriigen hett.

Hett man dor de Vöörgoaven van boaben nich recht verstoahn – dat heet, eenfak wat in d’ verkeerde Halslokk kräägen – ov sitt dor wat anners achter?

Well wüggelk glöövt, Plattdüütsch de glieker stieve Büks antrekken to mooten as dat Hochdüütsche,

de sitt doch heel un dall up een Peerd oahn Beenen.

Plattdüütsch un Hochdüütsch kann man doch nich in een Diessel spannen – nu nich, un nich in hunnerd Joahr.

Loat dat Peerd Hochdüütsch de Frachtwoagen luken, un us Plattdüütsch oahn Geschirr tägen de Woagen mitlopen.

Ji schöält sehn – so föölt sükk us Modersproak een büld woller.

Mi kummt dat as Stiekelwier hoch, wenn ikk seech, wat dor vöör Pinunsen verschludert worden, üm dat heele Waark Nedder-ov Plattdüütsch in een Korsoasch to stuuken.

Loat us Modersproak de frischke busige Stiem üm de Worden weihen – so as üm jung Maidjibösten an een heeten Sömmerdach up de Eilands.

Denn moakt ok dat ümgoahn mitnanner Spoaß.

Mi schmitt dat jümmers so een lichten Schkaa över de Seel, wenn ikk seech, wor lichtfardich de Minschen dat vergääten.

Ikk weet ok woll woneem ikk mien Roadio-Schnakkereen jümmers de Worden: „Elkereen proot in siene Sproak – un jedereen versteit Jeden“ vööransett hevv.

 

Noch ein Zitat aus dem Buch „Snack mol wedder Platt“ von Hein Timm (Jahrgang 1908) :

 

„Auch bei der Schreibweise gibt es verschiedene Möglichkeiten. So kann man einiges, was man mit einem >a< schreibt auch mit >o< schreiben, man kann auch zwischen >a< oder >aa<, zwischen >o< oder >oo<, zwischen >f< oder >ff< usw. wählen. Wie man es letztendlich schreibt, mag willkürlich sein, nur falsch ist es nicht.“©ee

+++++

De ole Seefoahrtsschool in Timmel . . .

Timmel stunn up d‘ Toafelblikk –
an d‘ Böschung dor bi d‘ Stiekelwier,
’n büld Koien ümto – woll füfftich Stükk –
wat sächt mi dat – wor sünd wi hier?

Dör d‘ heele Bus floogn hunnerd Froagen –
aal harns de Hüüs blods in d‘ Kiwii,
wat do wi hier – un dröft wi d‘ woagen –
givt dat hier Tee un Kook dorbi?

De Jank up Koffi Tee un Koken
kreech överdüür – hier hollt wi still –
Cloas sää, ik moot ok eers een rooken,
un jeden deit dat wat he will.

De Onibus up Schlach blivt stoahn –
Jan de hett een Huus in d‘ Luur,
dor loat d‘ us man noa binn’n goahn –
dat Sitten faalt us joa nich stuur.

Aal stobens mit Gefleut noa binn’n –
an d‘ Schild vöörbi mit “ Seefoahrtsschool“,
jeden kunn sien Stää woll finn’n –
jeden kreech sien eegen Stohl.

Moi Tied to schnötern un to schnakken –
Schrievers keem’n ok to Word,
fliedich Hann’n har’n Koken bakk’n –
de Tied wee liekers vöäls to kort.

Musik leep rundum dör de Riegen –
för elk un een wee wat in d‘ Pott,
van Nadin kunn man genooch nich krieg’n –
see sung moal saacht – un moal heel flott.

De Stünn’ns floog’n vöälsto flink noa achtern
man muß joa wäär noa Huus anto,
in Onibus ween aal an jachtern –
un danken luut för dat Gedoo.

© ee

+++++

Dor hett man nu een neeäd Bäed – un sitt dormit …

 

Us Frünndin Marlene hört wiers ok nich mehr to de Jüngsten. Dat kann man doran ovmääten, dat see dat Doon van de „68er“ Bewäägung to hör kregelste Tied tellt. Liekers bruk man de Stoff van hör Denken noch nich mit een Huulbessen wächpüstern, wenner dat üm een Begääven in Politik un Gesellschkupp geit. Dor dreit see sükk noch so biersich un flink as een Hüüldop, de jüüst wat mit Pietsch krägen hett.

Anners is dat, wenn see to Ruh kummt, un de Schloap hör in sien weeke Aarms näämen will. Denn spöärt see sülven, dat de Tieden van Schloapsakk un Seegrasmatratz up de Grund vöörbi sünd.

Nu hett see sükk annerletzt van hör Kinner dorvan övertüügen loaten, dat dat föör hör doch nödich Tied wee, sükk föör Schnaas een neeäd Meubelmang – een ‚Seniorenbeäd’ totolärgen. Wiel, see günn sükk doch anners nix.

De Kinner harn good schnakken. Dat wee nämich lichter sächt as doahn. Dat is joa nu nich mehr so as in de laang vergoahn „68er“ Tieden. Dor gung Minsch kört üm de Ekk noa Dischler Holtenspieker un keek sükk in fief Minüten een neeäd Bäed ut. Meest har de mit sien Dischlerkünsten all dat Meubelmang föör Oma un Opa leevert, ov de een ov anner Kist föör de letzde Reis tosoamenspiekert. Sowat schafft joa Vertroon.

So is dat nu nich mehr. Us Frünndin hett een Rundreis dör söbenundartich groode Woahnwelten moakt, bevöör see denn wäär in de eerste Loaden ankoamen is, un de eerste Schloapstää, de hör tomööt keem, köfft hett. Van disse Reis wee see denn sowat van kloar, dat hör Kinner säen, see schull man eers Urlaub moaken.

Dat hett see oaber nich doahn, denn Urlaub sää see, Urlaub hevv ikk up de Tuur dör de Meubelwelten hat. Nu will ikk mi eers in mien neäd Bäed reschkoapen verhoalen.

Dat wee denn ok wäär lichter gesächt as gedoahn. See stunn in hör Nachtkledoasch vöör dat neeä Bäed – so as Ssör Hilleri woll vöörtieds vöör de Maunt Everest stoahn hett. Oaber netso as de boaben ankoamen is, hett see dat ok pakkt. Anners gung dat mit hör lütt Hundje, hör Kessy ov.

Kessy springt schnaas in düstern woll moal to hör in d’ Bäed. Dat is see wennt. So schull dat ok in de eerste Nacht wääsen. Kessy drüdelt in düstern halfschloaperk ut hör Körf, üm up d’ Küssen in d’ Bäed komodich wiedertonüsseln. See wuppt hoch – dat käent see joa in Schloap, dat Moat is joa bi hör inbraant – un kawammst mit de Kopp vöör dat Siedelschkott van de neeä Schloapstää, wiel de joa een Ennen hooger is as dat ole Gestell. See hett sükk doran wennt.

Nu klautern de Beid elks up hör eegen Oart in dat neeä Bäed. Wor sükk us Frünndin oaber noch nich an wennt hett, is dat hooge lirgen. See kummt sükk jümmers son bietji vöör, as een Astronaut bi d’ fleegen. Hör Kinner, de see dorvan vertellt hett, hevvt blods sächt: ‚Mama, du gewöhnst dich schon, und wenn du pflegebedürftig wirst, brauchen sich die Helfer nicht so zu bücken.’

Dat hett us Frünndin denn nich so recht verstoahn kunnt, oaber see givt sükk Meu dat to begriepen. Wenn see nu bi Frünnen ov in d’ Verwandschkupp een ‚Seniorenbeäd’ sücht, denn froacht see woll moal saacht: „Übst du auch schon für den Pflegefall?“

 ©ee

+++++

Buurnjung un Maid.

Mien Stuuv de hett een Tüschendör
de geit in de anner Koamer
siet ewich steiht een Schapp dorvöör
mit Spieker un mit Hoamer

Up anner Sied dor woahnt woll nu
‘ne schmukke junge Deern
ikk hevv hör leev – ikk weet nich wu
ikk hevv hör doch so geern

See is bi us as Kökenmaid
as Kind van aarm Lüü Blood
mien Haart mi hoch ut Hals rutschleit
wenn ikk hör wat froagen moot

Mien Öllern sünd woll rieke Buurn
de dröfft dat rein nich weeten
dat ikk woll stoadich bün an d’ luurn
wor ikk hör kann bemööten

Güstern oabend dor wee d’ sowiet
ikk muss noch hen to melken
ikk help di gau – ikk hevv joa Tied
sächt see tägen Voaders Bölken

Noa d’ Melken hevvt wi us denn hööcht
see hett mi een Söten gääven
nu is mi dat ikk stoadich tööv
dat see mi schütt in’n Hääven

Dat Schapp kummt jeder Oabend bi d’ Sied
dat niks mi kann mehr hollen
ikk leev hör nu un alle Tied
ok tägen dat särgen van mien Ollen

©ee

+++++

Der Weg zum Gipfel …

Boaven de Wulken
dor is de Hääven so free,
der Blick auf die Welt
is an elker Dach nee.

Das Hasten und Drängen
der täglichen Tage
verliert seine Längen,
ist nicht mehr nur Plage.

De Padd geit noa boaben,
noa de Steerns in de Nöächte -.
mit elker Trää klauterst du
een Stapp in de Höächte.

Un häst up de Spütz du
de Hääven beröört,
denn weets du
dat Een di dor hett rechtens föört.

©ee

++++++

De griese Katt …

Woahr di vöör dat bruunschgriese Watt,
wenn de Lücht an d’ Hääven de Welt di wiest –
denn düürt dat nich lang,
bit dat de griese Katt
över de Woaterkant kiest.

Denn helpen keen Schlengen,
keen Prikken, keen Poahlen –
denn kannst du ok nich noa de Luchten verhoalen.

Dat eenzich, wat denn de Richt hollen deit,
dat is dat Pingeln van d’ Füürtoorn
un de Keerl, de dor boaben up de Prikkenwacht steit.

Anners hörst du blods schakkern un galpen van Möven
un dat Woater, dat över de Schkippsplanken schleit.
Du kanns anners niks doon,
as bääden un tööven,
dat de natte Dod mit de griese Katt een annern Padd geit.

©ee

+++++

Muttertag – Moders Dach

Ungedoo . . .

Well mien Geschichten käent, de käent joa sääker ok all mien Frünnd Texas Bill – mien olen Indioaner, as he sükk sülvst nöömt hett. De knustige Eekenboom mit de Klöär van een Törfsood. De Keerl mit dat weeke Haart in een steenbakken Körst. Noare Tieden hett he langer as veerteindoach beläävt. Oaber wenn he man blods een dröögen Knüv Brod har – de hett he an schmachtich Deerten verdeelt, un sülven Woater ut d‘ Tochschloot drunken.
He har een Oart van Natur – dor kunn so flink nümms anlangen. Säker – he much geern een Lütten drinken – ov ok woll een mehr, wenn sien Pinunsen dat denn lieden kunnen. Dat wee denn oaber woll mehr een Ploaster up aal de kört Stäen, de dat Lääven in sien Seel haun har.
Wo he sien Doagen tobroch, un wat he waarken dee – dat wee hüm schietegoal. Oaber twee Ekkpielers de harn siene Doagen.
Soaterdachsnoamiddachs muß he in sien Hauptskarteer wääsen. Sien Hauptskarteer nööm he een bestimmden Krooch. De Boostää, up de wi jüüst togaang weesen, de kunn noch so wiet wächlirgen – Soaterdachsnoamiddachs muß he dorhen – dat kunn wääsen wat wull.
Oaber up eens dor kunns Hüüs up boon – Sönndachsmörgens wenneer dat lächt wuur, denn – stunn he wäär an sien Boantji. Un wenn he veertich Kilometers to Foot lopen mußt har.
Un netso iistern trukk hüm dat eenmoal in d‘ Joahr noa Huus andoal – noa dat Huus mit de Duwen up de Böän, dat sien Kinnertied sehn har. Dit eenmoal in d‘ Joahr, dat wee jümmers de tweede Sönndach in d‘ Maimoand – Muttertag – as man ok woll sächt.
Een Nacht lang seet he denn up de ole Bank vöör dat lüütji Köälenhauerhuus – van Düsterworden bit in de eerste Mörgenlächte. He de niks äten, he de niks drinken, he de nich schmöken – he sää keen eenzich Word. Nich moal to sükk sülven.
Sien Moder, de lääv woll noch – oaber de is nie nich dorachterkoamen, dat hör Jung de Nacht up de ole Bank achter d‘ Huus tobrocht har. Irgendeen hollten Begääven har hüm in sien halfwussen Tied ut dat Öllerhuus dreeven.
Sieddem har he keen Toanenspitz mehr in dat Binnerennen sett – oaber he wuß sien Moder dor binnen manken de Müürn, un sulaang hör Waarmte in dat Huus wee, sulaang wee de tweede Sönndach in d‘ Maimond sien hoochsten Fierdach.
Ikk hevv hüm nie noa dat Bewennt föör sien Doon froacht. He har mi dor ok säker keen Antern dorup gääven.
Bit in een scheddrigen Moandnacht noa de tweede Sönndach in d‘ Mai. He stunn vöörtieds allwäär bi mi vöör de Dör.
Sien Moder wee dor nich mehr – hör Waarmte wee van disse Eer.
Dor hevv ikk dat eerste un eenzichmoal Troanen in sien Oogen sehn – un ikk hevv toweeten kräägen, wat in siene Halfmannstied passeert wee.
Ikk vertell jo dat, wiel, Texas Bill – de Indioaner – de is ok all up de Günntsied van d’ Lääven.
He har as jungen Kierl in duunen Kopp de Hand tägen sien Moder hoaben – un dit Krüüz hett he sien Läävdach up d‘ Pukkel droagen. Villich givt dat de een ov anner ’n van jo een bietji wat to denken.

©ee

+++++

Pingsten …

Pingsten – wat is dat föör een Spiegöäkenkroam –
schleit mi dat in d’ Dörpkrooch tomööt.
In d’ Hörn hukeln twee Heeren und sitt eene Doam,
mit so komisch noa fröer utseegende Hööt.

De vertellt wat van Pingsten
un wat de Minschheit verwacht,
wenn vöör Gericht an denn jüngsten
Dach Gotts Hoamer doal kracht.

Eers hörns gannich hen,
de Mannslüü in d’ Krooch.
Beer un Schlukk sünd hör nörder,
schiens is dat genooch.

Doch tomoal word dat still –
de Lücht de word schwörder,
as wenn dor van boaben
een Boartkeerl wat särgen will.

Un Jeden versteit dat –
oahn dat groot wat geböört,
dat is as een Schienfatt,
dat denn Hääven tohört.

Nümms froacht mehr noa Pingsten,
un wat dat schall heeten –
sülvst denn Geringsten
hett tomoal een reinerd,

een anner Geweeten.

©ee

+++++

 De Hääven is blau…

De Hääven is blau un sünnengeel,
dat schient hoast as in Itoaljenien.
Wacht man, sächt Opa un fleut noa sien Äsel,
dat is mi een bietji good Wäär toveel –
un stroakelt sien grieskoppschen Köäsel.

He hett man jüüst utschnakkt,
dor geit dat all los –
dat Wäär steit tomoal rein up d’ Kopp.
Een düstern Wulk – schwaart as dat Lokk up d’ Dönnerbalken
verdüstert de Sünn in d’ Schwiensgalopp –
un denn kummt dat ok all van boaben.

Dat gütt as ut Emmers – hollt gannich wäär up,
de Grund besteit blods noch ut Woater –
de See is wiet in dat Land verschoaben,
dat Woater schakkert de Dörpstroaten hoch –
netso as dor in Veneddich.

De Schlukkbuddels seilen as duun dör de Krooch
un nümms sitt vöör d’ Tresen un suppt hör dor leddich.©ee

ewaldeden©2015

+++++

Der Weg zum Gipfel …

 

Boaven de Wulken
dor is de Hääven so free,
der Blick auf die Welt
is an elker Dach nee.

Das Hasten und Drängen
der täglichen Tage
verliert seine Längen,
ist nicht mehr nur Plage.

De Padd geit noa boaben,
noa de Steerns in de Nöächte -.
mit elker Trää klauterst du
een Stapp in de Höächte.

Un häst up de Spütz du
de Hääven beröört,
denn weets du
dat Een di dor hett rechtens föört.©ee

 

ewaldeden

+++++

Dat lüütji Huus

Dat lüütji Huus in d’ Moor,
up günntsied van de groode Kuul –
wor an d’ Sömmerwäch de Törfbüld steit,
un up d’ Warf de ole Eekenkoar.

Dat Huus ünner de Barkenbööm,
mit een Rägenbakk an d’ Buterdör,
wor sükk up d’ Dakk de Rieder dreit
över drööge griese Reiten,
mit dat Uulenlokk dorvöör.

De lüütji Koat mit hör twee Koamers,
wor in de Köäk dat Törffüür luntjiet –
wor Moder Stint de ole Melkbumm
noch mit Sand un Sodoa schwientjiet.
An dat de Tied vööröver geit
mit siene luude Klöären,
oahn dat de Welt de Dach verdreit
mit sien verdreit Geböören.

Dat Huus seech ikk in Nachtens Droom,
mien Kinnertied wee ik veel dor –
seet jachternd in de Kaarsenboom,
mien Buuk van aal de Kaarsen schwoar.
Ikk wee up Opas Nakk an schwääven,
as wenn mi sieden Flöägels droagen –
flooch kreiend dör de Sömmerhääven,
un mit mi duusend Vöägels floagen.

Mien Kinnertied de licht so wiet,
ach – wee ikk doch noch moal so blied.

Dit lüütji Huus in d’ Moor,
dor an de geele Sömmerwäch
mit de deep utfoahren Spoar,
wat licht di doran,
Jung – nu säch.

Mien Haart is in dit lüütji Huus
trüchbleeven as ikk wächgoahn bün –
noa Joahr’n in Weltens Störmgebruus
moot ikk dorhen üm dor to leeven –
hevv blods dat lüütji Huus in d’ Sinn …©ee

Advertisements